Trong giai đoạn 2025–2034, thị trường nông sản và thực phẩm toàn cầu được dự báo bước vào thời kỳ tăng trưởng chậm hơn nhưng ổn định hơn, phản ánh sự thay đổi mang tính cấu trúc của kinh tế thế giới, dân số và hành vi tiêu dùng. Theo OECD-FAO Agricultural Outlook 2025–2034, phần lớn tăng trưởng nhu cầu nông sản đến từ các quốc gia đang phát triển, trong khi tiêu dùng tại nhiều nền kinh tế phát triển đã dần bão hòa.

Tăng trưởng sản lượng nông nghiệp toàn cầu trong thập kỷ tới chủ yếu dựa vào cải thiện năng suất, thay vì mở rộng diện tích canh tác. Điều này diễn ra trong bối cảnh tài nguyên thiên nhiên ngày càng chịu áp lực, biến đổi khí hậu gia tăng rủi ro sản xuất, và các yêu cầu về phát triển bền vững ngày càng trở thành tiêu chuẩn bắt buộc trong thương mại nông sản quốc tế.

Về giá cả, OECD-FAO dự báo giá nông sản thực tế có xu hướng ổn định trong dài hạn, thấp hơn mức đỉnh của các giai đoạn khủng hoảng trước đó. Tuy nhiên, biến động ngắn hạn vẫn sẽ xảy ra thường xuyên, do tác động của thời tiết cực đoan, gián đoạn chuỗi cung ứng và các quyết định chính sách mang tính bảo hộ hoặc can thiệp thị trường.

Thương mại nông sản toàn cầu tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng cung – cầu, nhưng ngày càng mang tính tập trung cao, khi một số ít quốc gia giữ vị trí chi phối ở các nhóm hàng chủ lực như ngũ cốc, dầu thực vật và thức ăn chăn nuôi. Xu hướng này làm gia tăng rủi ro cho các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu, đồng thời tạo cơ hội cho các nước xuất khẩu có năng lực cạnh tranh và độ ổn định cao.

Đối với Việt Nam, bức tranh triển vọng nông sản toàn cầu vừa mở ra cơ hội xuất khẩu dài hạn, vừa đặt ra thách thức về phụ thuộc thị trường, chi phí đầu vào và yêu cầu tiêu chuẩn hóa. Các nhóm hàng có lợi thế như lúa gạo và thủy sản được hưởng lợi từ xu hướng tiêu dùng ổn định, trong khi các lĩnh vực chăn nuôi và chế biến tiếp tục chịu áp lực từ giá nguyên liệu nhập khẩu và biến động thị trường quốc tế.

Bài viết này tổng hợp và phân tích những điểm cốt lõi từ OECD-FAO Agricultural Outlook 2025–2034, đồng thời đối chiếu với thực tiễn ngành nông nghiệp Việt Nam, nhằm cung cấp góc nhìn trung và dài hạn cho doanh nghiệp, người sản xuất và nhà đầu tư nông nghiệp. Trọng tâm không nằm ở dự báo giá ngắn hạn, mà ở việc nhận diện xu hướng, khoảng cách và hàm ý chiến lược trong bối cảnh thị trường nông sản ngày càng ổn định nhưng phức tạp hơn.

Triển vọng thị trường nông sản toàn cầu giai đoạn 2025–2034 cho thấy một bức tranh ổn định hơn so với giai đoạn biến động 2015–2024, nhưng không đồng nghĩa với rủi ro thấp hơn. Dữ liệu và các giả định trong báo cáo OECD–FAO chỉ ra rằng thị trường đang bước vào một trạng thái cân bằng mới, nơi tăng trưởng chậm, giá thực tế thấp hơn, nhưng khả năng chống chịu của hệ thống trở thành yếu tố then chốt.

Thứ nhất, nguồn cung toàn cầu về cơ bản đủ đáp ứng nhu cầu, với tăng trưởng sản lượng chủ yếu đến từ cải thiện năng suất thay vì mở rộng diện tích. Điều này giúp giảm áp lực thiếu hụt mang tính cấu trúc, song đồng thời khiến sản xuất nông nghiệp phụ thuộc nhiều hơn vào công nghệ, đầu tư và quản lý rủi ro. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, năng suất không còn là kết quả “tự nhiên” mà là thành quả của chiến lược dài hạn.

Thứ hai, tăng trưởng nhu cầu nông sản không biến mất, nhưng dịch chuyển trọng tâm. Phần lớn mức tăng tiêu dùng trong thập kỷ tới đến từ các nền kinh tế đang phát triển, nơi dân số và thu nhập tiếp tục cải thiện. Ngược lại, tại các nước thu nhập cao, tiêu dùng theo khối lượng gần như bão hòa và nhường chỗ cho các yêu cầu cao hơn về chất lượng, an toàn và tính bền vững. Sự phân hóa này sẽ tái định hình dòng chảy thương mại và chuỗi giá trị nông sản toàn cầu.

Thứ ba, giá nông sản được dự báo duy trì ở mức trung bình hoặc thấp hơn so với thập kỷ trước khi tính theo giá thực, phản ánh cung – cầu ổn định hơn và chi phí đầu vào bớt biến động. Tuy nhiên, mặt bằng giá thấp không đồng nghĩa với thị trường “dễ đoán”. Rủi ro giá tăng đột biến trong ngắn hạn vẫn hiện hữu, đặc biệt khi các cú sốc khí hậu, địa chính trị hoặc chính sách thương mại xảy ra đồng thời.

Thứ tư, thương mại quốc tế tiếp tục đóng vai trò không thể thay thế, dù tăng trưởng chậm hơn. Các khu vực phụ thuộc nhập khẩu lương thực vẫn cần thị trường toàn cầu như một cơ chế cân bằng, trong khi các quốc gia xuất khẩu lớn chịu trách nhiệm ngày càng lớn trong việc duy trì ổn định nguồn cung. Những kinh nghiệm từ giai đoạn 2020–2022 cho thấy, các biện pháp hạn chế thương mại ngắn hạn có thể nhanh chóng khuếch đại bất ổn giá và ảnh hưởng tới an ninh lương thực toàn cầu.

Tổng hợp các xu hướng trên cho thấy, thách thức lớn nhất của thập kỷ 2025–2034 không nằm ở việc thiếu lương thực, mà nằm ở khả năng thích ứng: thích ứng với biến đổi khí hậu, với thay đổi cấu trúc nhu cầu, và với môi trường chính sách ngày càng phức tạp. Quốc gia, doanh nghiệp và người sản xuất nào đầu tư sớm vào năng suất bền vững, quản trị rủi ro và kết nối thị trường sẽ có lợi thế rõ rệt trong bối cảnh “ổn định mong manh” này.