Cây sầu riêng đang trở thành một trong những loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao tại nhiều quốc gia Đông Nam Á. Sự gia tăng nhu cầu tiêu thụ tại Trung Quốc và các thị trường quốc tế đã thúc đẩy thương mại sầu riêng toàn cầu tăng trưởng nhanh chóng. Bài viết phân tích giá trị kinh tế của cây sầu riêng dựa trên số liệu từ FAO, báo cáo thị trường và các nguồn thống kê quốc tế.

TỔNG QUAN THỊ TRƯỜNG CÂY SẦU RIÊNG TOÀN CẦU

Thị trường cây sầu riêng toàn cầu đang tăng trưởng mạnh nhờ nhu cầu tiêu thụ trái cây nhiệt đới cao tại nhiều nền kinh tế lớn. Theo các báo cáo thị trường, ngành sầu riêng toàn cầu được định giá khoảng 20,7 tỷ USD năm 2025 và có thể đạt 41,9 tỷ USD vào năm 2035. Tốc độ tăng trưởng trung bình của ngành được ước tính khoảng 7,3% mỗi năm, phản ánh tiềm năng kinh tế lớn của loại trái cây này.

Theo các báo cáo nông nghiệp quốc tế, sản lượng sầu riêng toàn cầu tập trung chủ yếu tại Đông Nam Á, đặc biệt ở Thái Lan, Việt Nam, Malaysia và Indonesia. Thái Lan là quốc gia sản xuất và xuất khẩu sầu riêng lớn nhất thế giới với sản lượng khoảng 700.000 tấn mỗi năm. Trong khi đó, Indonesia cũng đạt sản lượng gần 2 triệu tấn sầu riêng năm 2024, cho thấy quy mô sản xuất ngày càng mở rộng trong khu vực.

Theo FAO, tổng thương mại sầu riêng toàn cầu đạt khoảng 930.000 tấn vào năm 2021, phản ánh sự mở rộng mạnh mẽ của thị trường quốc tế. Trong giai đoạn 2020–2022, Thái Lan chiếm khoảng 94% tổng giá trị xuất khẩu sầu riêng tươi trên thế giới, cho thấy vị thế dẫn đầu của quốc gia này. Nhu cầu nhập khẩu ngày càng tăng từ Trung Quốc đang đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy thương mại sầu riêng toàn cầu.

Nguồn: FAO – Global Durian Trade Statistics

Vai trò của thị trường Trung Quốc trong ngành sầu riêng

Trung Quốc hiện là thị trường tiêu thụ sầu riêng lớn nhất thế giới và có ảnh hưởng lớn đến chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo FAO, Trung Quốc nhập khẩu trung bình khoảng 740.000 tấn sầu riêng mỗi năm, chiếm khoảng 95% tổng lượng nhập khẩu toàn cầu. Sự gia tăng thu nhập của tầng lớp trung lưu tại Trung Quốc đang góp phần thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ loại trái cây cao cấp này.

Dữ liệu thương mại cho thấy giá trị nhập khẩu sầu riêng của Trung Quốc đã tăng mạnh trong những năm gần đây. Tổng giá trị nhập khẩu sầu riêng của nước này đạt khoảng 6,7 tỷ USD năm 2023, tăng mạnh so với mức 550 triệu USD năm 2017. Điều này cho thấy nhu cầu tiêu thụ sầu riêng tại Trung Quốc đang tăng trưởng nhanh và tạo cơ hội lớn cho các quốc gia xuất khẩu.

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu sầu riêng lớn trên thế giới. Theo báo cáo kinh tế nông nghiệp, giá trị xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đạt khoảng 3,3 tỷ USD năm 2024, tăng mạnh so với giai đoạn trước. Nhờ lợi thế địa lý gần Trung Quốc và chi phí logistics thấp, Việt Nam đang nhanh chóng mở rộng thị phần trên thị trường quốc tế.

Có thể bạn quan tâm: Triển vọng thị trường nông sản toàn cầu 2025–2034 – Góc nhìn từ OECD & FAO

Những thay đổi thị trường sầu riêng 2020–2035

Giai đoạn 2020–2024, thị trường sầu riêng tăng nhanh nhờ nhu cầu nhập khẩu bùng nổ tại Trung Quốc và mở rộng nguồn cung từ Đông Nam Á. Dữ liệu hải quan Trung Quốc cho thấy nhập khẩu năm 2022 đạt khoảng 825.000 tấn, tương đương 4,04 tỷ USD, tăng mạnh theo thời gian. Đến năm 2024, Trung Quốc nhập khẩu sầu riêng đạt kỷ lục khoảng 6,99 tỷ USD, củng cố vai trò “đầu kéo” thị trường.

Dịch chuyển nhu cầu và thương mại giai đoạn 2020–2024

Trong giai đoạn 2020–2024, nhu cầu tăng được phản ánh rõ qua tốc độ nhập khẩu, khi giá sầu riêng nửa đầu 2023 đã đạt 787.000 tấn và 3,83 tỷ USD. Quy mô này gần bằng cả năm 2022, cho thấy sức mua tăng nhanh và chu kỳ tiêu thụ mở rộng mạnh theo mùa vụ. Cùng lúc, các nước cung ứng cạnh tranh gay gắt, khi Việt Nam đạt 2,1 tỷ USD xuất khẩu sang Trung Quốc năm 2023 và nắm khoảng 31% thị phần.

Đa dạng hóa sản phẩm và giá trị gia tăng giai đoạn 2020–2024

Trong giai đoạn 2020–2024, thị trường không chỉ tăng về lượng, mà còn mở rộng về “hình thái” sản phẩm để tiếp cận nhiều nhóm khách hàng hơn. Các sản phẩm đông lạnh và chế biến giúp giảm rủi ro mùa vụ, đồng thời kéo dài thời gian bán, phù hợp kênh thương mại điện tử xuyên biên giới. Sự đa dạng hóa này làm tăng giá trị trên mỗi đơn vị nguyên liệu, tạo động lực đầu tư vào đóng gói, kiểm soát chất lượng và logistics lạnh.

Xu hướng thị trường giai đoạn 2025–2035 dựa trên dự báo quy mô

Từ 2025–2035, nhiều báo cáo dự báo ngành sầu riêng tiếp tục mở rộng, với quy mô thị trường khoảng 20,7 tỷ USD năm 2025 và có thể đạt 41,9 tỷ USD năm 2035. Mức tăng trưởng dự kiến khoảng 7,3% mỗi năm cho thấy dư địa lớn, nhất là khi nhu cầu trái cây “cao cấp hóa” lan sang thị trường mới và đặc biệt là giá nông sản. Trong bối cảnh đó, cạnh tranh sẽ chuyển từ “bán nhiều” sang “bán chuẩn”, ưu tiên truy xuất nguồn gốc, chuẩn kiểm dịch và tính ổn định chuỗi cung ứng.

Nguồn: Factmr

Thách thức 2025–2035 và trọng tâm quản trị chuỗi cung ứng

Dù tăng trưởng tích cực, giai đoạn 2025–2035 sẽ nhạy cảm hơn với rủi ro chất lượng và biến động nguồn cung, vì thị trường nhập khẩu kiểm soát ngày càng chặt. Các tín hiệu cạnh tranh đã rõ khi Thái Lan đối mặt sức ép từ Việt Nam, buộc doanh nghiệp cải thiện tiêu chuẩn và tốc độ vận chuyển để giữ thị phần. Vì vậy, năng lực kho lạnh, kiểm soát dư lượng, và quy trình cấp mã vùng trồng sẽ là “điểm nghẽn” quyết định khả năng tăng trưởng bền vững.

Những thay đổi thị trường sầu riêng 2020–2035

Kết luận

Cây sầu riêng đang trở thành một trong những loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao trong ngành nông nghiệp toàn cầu. Nhu cầu tiêu thụ tăng mạnh tại Trung Quốc cùng sự mở rộng sản xuất tại Đông Nam Á đang thúc đẩy tăng trưởng thương mại sầu riêng.

Với quy mô thị trường hàng chục tỷ USD và tốc độ tăng trưởng ổn định, ngành sầu riêng được dự báo sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong kinh tế nông nghiệp khu vực.