Trồng dưa lưới kết hợp nuôi lợn, nông dân Lào Cai thu tiền đều tay
Th6
Trồng dưa lưới trong nhà lưới, kết hợp với ớt, cà chua Ruby và chăn nuôi lợn đang giúp gia đình anh Lý Văn Tiên (SN 1973), dân tộc Giáy, ở thôn Tân Bảo, xã Bát Xát, tỉnh Lào Cai có nguồn thu ổn định hàng năm. Từ một vùng bãi ven sông Hồng từng chịu ảnh hưởng nặng bởi lũ lụt, anh Tiên đã từng bước gây dựng mô hình kinh tế tổng hợp, phù hợp hơn với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và nhu cầu thị trường.
Điểm đáng chú ý trong cách làm của anh Tiên là không phụ thuộc vào một loại cây trồng hay một nguồn thu duy nhất. Sau những thất bại do thiên tai, người nông dân vùng biên này chọn hướng sản xuất bài bản hơn: lấy ngắn nuôi dài, kết hợp trồng trọt giá trị cao với chăn nuôi khép kín để giảm rủi ro và duy trì dòng tiền đều đặn cho gia đình.
Trồng dưa lưới trong nhà lưới trên vùng bãi ven sông Hồng
Khu trang trại của gia đình anh Lý Văn Tiên nằm sát bờ sông Hồng. Giữa cái nắng gay gắt của mùa hè, căn lán nhỏ bên vườn trở thành nơi anh nghỉ chân sau những giờ chăm cây, chăm vật nuôi. Nhắc lại chuyện cũ, anh Tiên cho biết trước đây khu vực này nổi tiếng với vườn táo đại; gia đình anh và một hộ khác là những hộ trồng nhiều nhất vùng.
Thế nhưng, những trận lũ lớn liên tiếp đã làm ngập úng, khiến cây chết sạch, đất bãi bị xói lở nhiều. Sự khắc nghiệt của thiên nhiên buộc anh phải tính lại hướng đi. Sinh ra và lớn lên ở vùng đất ven sông Hồng, anh hiểu rõ nếu chỉ trông chờ vào một loại cây trồng thì rủi ro rất lớn. Từ đó, anh chuyển dần sang mô hình kinh tế tổng hợp, ban đầu trồng ngô, ớt để lấy ngắn nuôi dài, sau đó đầu tư chăn nuôi lợn và dựng nhà lưới để trồng rau màu có giá trị kinh tế cao hơn.
Hiện gia đình anh Tiên đầu tư khu nhà lưới rộng khoảng 2.500m2. Trong không gian sản xuất này, anh trồng dưa lưới, cà chua Ruby và nhiều loại ớt ngọt. Nhà lưới giúp việc chăm sóc cây trồng chủ động hơn, hạn chế phần nào tác động bất lợi của thời tiết, đồng thời tạo điều kiện để canh tác các loại cây đòi hỏi kỹ thuật cao.
Kỹ thuật chăm dưa đòi hỏi tỉ mỉ từng công đoạn
Bước vào khu nhà lưới, những hàng dưa xanh mướt được anh Tiên chăm sóc cẩn thận. Từng cây được cuốn ngay ngắn theo dây lên giàn, tạo không gian thông thoáng để sinh trưởng. Theo anh, dưa lưới là cây khó tính, yêu cầu người trồng phải theo sát từng giai đoạn phát triển, nhưng bù lại có giá trị kinh tế cao hơn nhiều loại cây truyền thống.
Anh Tiên cho biết dưa lưới có thể tự thụ phấn, song tỷ lệ đậu quả thấp và năng suất không cao. Vì vậy, vào mỗi buổi sáng, anh phải trực tiếp vào vườn kiểm tra, thụ phấn thủ công cho từng bông hoa để tăng khả năng đậu quả. Khi cây bắt đầu hình thành quả, người trồng phải chọn lọc kỹ, mỗi cây chỉ giữ lại một quả. Nếu để nhiều quả, cây sẽ yếu, quả nhỏ và chất lượng không đẹp.
Sau khi chọn được quả đạt yêu cầu, anh tiếp tục cắt bỏ nhánh phụ, bấm ngọn, loại bỏ những cây sinh trưởng kém. Công việc tưởng như đơn giản nhưng đòi hỏi kinh nghiệm thực tế và sự kiên trì. Anh Tiên chia sẻ, ngay từ lúc hoa mới nhú, người trồng đã phải quan sát để đánh giá cây nào khỏe, cây nào yếu, từ đó quyết định giữ lại hay loại bỏ. Với khoảng 2.500 cây dưa trong nhà lưới, mỗi ngày cần ít nhất hai lao động thường xuyên để quấn dây, thụ phấn và cắt tỉa.
Ớt, cà chua Ruby và đàn lợn tạo thế cân bằng nguồn thu
Dưa lưới được gia đình anh Tiên trồng hai vụ mỗi năm. Riêng năm 2025, anh xuống giống khoảng 4.000 cây, thu hoạch hơn 6 tấn quả. Giá bán dao động từ 35.000 – 40.000 đồng/kg, mang lại nguồn thu hàng trăm triệu đồng. Theo anh, tính chung mỗi năm khu nhà lưới cho thu khoảng 200 triệu đồng; phần lớn là lấy công làm lãi, nhưng đầu ra ổn định và gia đình chủ động được sản xuất.
Bên cạnh trồng dưa lưới, anh Tiên còn phát triển cà chua Ruby. Đây là giống cà chua có vị ngọt đậm, màu sắc đẹp nên được nhiều khách hàng ưa chuộng. Giá bán lẻ hiện khoảng 80.000 đồng/kg; nếu chăm sóc đúng kỹ thuật, mỗi gốc có thể cho từ 5 – 6kg quả. Cùng với đó, trong khu nhà lưới còn có khoảng 6.000 cây ớt vàng, ớt đỏ ngọt nhập ngoại. Các giống ớt này được xuống giống từ tháng 8 âm lịch và cho thu hoạch trước Tết Nguyên đán. Giá bán tại vườn khoảng 80.000 đồng/kg, thấp hơn giá bán online nhưng nhờ sản lượng lớn nên vẫn đem lại nguồn thu ổn định.
Không chỉ dựa vào cây trồng, gia đình anh Tiên còn duy trì đàn lợn nái và lợn thịt theo hình thức khép kín. Mỗi năm, đàn lợn nái sinh sản hai lứa, trung bình từ 30 – 40 con mỗi lứa. Chuồng trại được xây dựng bài bản, bảo đảm vệ sinh môi trường và chủ động nguồn con giống. Vừa qua, gia đình anh xuất bán được khoảng 3,5 tấn lợn thịt ra thị trường, với giá khoảng 65.000 đồng/kg, thu về gần 200 triệu đồng.
Theo anh Tiên, chăn nuôi lợn tuy vất vả nhưng nếu kiểm soát tốt dịch bệnh và chủ động nguồn thức ăn thì có thể đem lại nguồn thu khá ổn định. Anh cho rằng nuôi lợn phải kiên trì, theo sát từng giai đoạn; có lúc giá xuống thấp, có lúc dịch bệnh, nhưng nếu bỏ cuộc thì khó làm được việc gì lâu dài.
Lấy ngắn nuôi dài, hướng đi bền bỉ của nông dân vùng biên
Trước khi có mô hình hiện nay, anh Lý Văn Tiên từng nhiều năm bươn chải với nhiều nghề khác nhau, từ nấu rượu, chăn nuôi, mở xưởng xay xát đến bán vật tư nông nghiệp. Có thời điểm, anh tự lái xe chở cám đi khắp các thôn bản suốt gần 10 năm trời. Những trải nghiệm ấy giúp anh hiểu rõ nhịp vận động của sản xuất nông nghiệp, từ nhu cầu vật tư, thức ăn chăn nuôi đến thị trường tiêu thụ nông sản.
Anh kể, làm được đồng nào lại tích góp đồng ấy. Ban đầu là mua đất dựng kho, rồi xây nhà, sau đó mới từng bước mở rộng trang trại. Với anh, làm nông nghiệp không thể nóng vội, càng không thể trông chờ có sẵn nguồn vốn lớn để làm cùng lúc. Cách đi chắc chắn là lấy nguồn thu ngắn hạn bù đắp cho đầu tư dài hạn, đồng thời phân tán rủi ro bằng nhiều loại cây, con khác nhau.
Từ vùng đất biên cương còn nhiều khó khăn, mô hình kinh tế tổng hợp của anh Lý Văn Tiên cho thấy sự năng động của người nông dân trong chuyển đổi sản xuất. Việc kết hợp trồng dưa lưới, ớt, cà chua Ruby với chăn nuôi lợn không chỉ mang lại doanh thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm cho gia đình, mà còn gợi mở hướng phát triển nông nghiệp phù hợp hơn với điều kiện tự nhiên và biến động thị trường ở địa phương. Trên vùng bãi ven sông Hồng hôm nay, những luống dưa xanh, vườn ớt và cà chua trĩu quả tiếp tục mở ra hy vọng về một cách làm nông nghiệp bền bỉ, linh hoạt ở vùng biên Lào Cai.
