Sâm Bố Chính nở hoa trên đất cằn, nông dân Hà Tĩnh thắng vụ đầu
Th7
Sâm Bố Chính đang mở ra một hướng sản xuất mới đầy triển vọng trên những vùng đất đồi, đất cát pha bạc màu ở xã biên giới Hương Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Vụ thu hoạch đầu tiên đạt kết quả khả quan cả về sản lượng lẫn chất lượng, giúp người dân thêm niềm tin vào một loại cây dược liệu có giá trị kinh tế cao.
Thời gian này, trên cánh đồng Cồn Mua, thôn Vĩnh Phúc, những luống cây nở hoa rực rỡ như báo hiệu mùa thu hoạch thuận lợi. Điều đáng chú ý là mô hình không chỉ dừng ở việc đưa một giống cây mới vào đồng đất địa phương, mà còn được tổ chức theo hình thức liên kết với doanh nghiệp, từng bước thay đổi tập quán sản xuất truyền thống và giảm nỗi lo đầu ra cho nông dân.
Sâm Bố Chính bén rễ trên vùng đất bạc màu
Sâm Bố Chính là loại dược liệu quý, được thị trường ưa chuộng nhờ giá trị trong chăm sóc sức khỏe. Tại Hà Tĩnh, cây cho thấy khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương, nhất là tại những chân đất trước đây sản xuất kém hiệu quả. Từ thực tế vụ đầu, loại cây này đang dần khẳng định hiệu quả kinh tế vượt trội so với nhiều cây trồng truyền thống.
Anh Phan Văn Sáng, một trong những hộ dân tiên phong đưa cây vào sản xuất tập trung tại Hương Xuân, cho biết ban đầu gia đình chỉ trồng thử nghiệm với quy mô nhỏ trong vườn. Sau một thời gian theo dõi, thấy cây sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh và đầu ra thuận lợi, anh mạnh dạn mở rộng diện tích. Quyết định này xuất phát từ hiệu quả thực tế trên đồng ruộng, đồng thời có sự đồng hành của doanh nghiệp và chính quyền địa phương.
Tuy nhiên, đây không phải là loại cây dễ tính. Người trồng phải theo dõi kỹ quá trình sinh trưởng, đặc biệt trong những giai đoạn thời tiết bất lợi. Theo kinh nghiệm của gia đình anh Sáng, thời tiết lạnh hoặc mưa dầm đều có thể khiến cây hư hại. Để hạn chế nấm bệnh, thối gốc rễ do thời tiết thay đổi, các thành viên trong gia đình phải thay nhau kiểm tra đồng ruộng, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và có biện pháp phòng bệnh kịp thời.
Thu hàng chục triệu đồng mỗi sào nhờ liên kết tiêu thụ
Với công sức chăm sóc và sự hỗ trợ kỹ thuật, vụ thu hoạch đầu tiên mang lại tín hiệu tích cực. Theo tính toán, mỗi sào Sâm Bố Chính cho sản lượng khoảng 250 – 350 kg củ. Sau khi trừ chi phí, người trồng có thể thu về từ 15 – 20 triệu đồng/1 sào, cao hơn nhiều lần so với các loại cây trồng truyền thống trên cùng chân đất.
Hiệu quả này có ý nghĩa lớn đối với những vùng đất đồi, đất cát pha bạc màu, nơi việc lựa chọn cây trồng phù hợp luôn là bài toán khó. Nếu như trước đây người dân thường loay hoay với các cây trồng cho thu nhập thấp, đầu ra bấp bênh, thì nay mô hình liên kết tạo thêm cơ sở để họ yên tâm đầu tư. Cây dược liệu không chỉ tận dụng được diện tích đất kém hiệu quả mà còn góp phần nâng giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích.
Điểm khác biệt của mô hình tại Hương Xuân là có doanh nghiệp tham gia ngay từ đầu. Doanh nghiệp liên kết cung cấp giống đạt chất lượng, cử cán bộ hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc và bao tiêu sản phẩm cho người dân. Củ sâm được thu mua theo giá thị trường, với mức sàn tối thiểu khoảng 60.000 đồng/1kg. Ngoài củ và hoa, thân cây cũng được doanh nghiệp liên kết tiêu thụ với giá trị kinh tế khá cao, giúp người trồng tận dụng tốt hơn giá trị của cả cây.
Mô hình mới giảm nỗi lo đầu ra cho nông dân
Trao đổi với PV, ông Trần Văn Thị, Phó Chủ tịch UBND xã Hương Xuân, cho hay cuối năm 2025, địa phương đưa cây Sâm Bố Chính vào sản xuất theo hình thức liên kết với doanh nghiệp trên diện tích 5 ha. Sau 6 tháng chăm sóc, cây trồng mới này cho thấy khả năng thích nghi tốt với điều kiện thổ nhưỡng địa phương.
Theo ông Thị, hình thức liên kết đã giúp người dân bớt phụ thuộc vào thương lái và giảm rủi ro rớt giá khi bước vào vụ thu hoạch. Đây là yếu tố quan trọng đối với các mô hình cây trồng mới, bởi nếu chỉ trồng theo phong trào mà không có đầu ra ổn định, người dân rất dễ gặp khó khăn. Khi có doanh nghiệp đồng hành từ khâu giống, kỹ thuật đến tiêu thụ, quá trình sản xuất được tổ chức bài bản hơn, tạo niềm tin để nông dân chuyển đổi.
Vụ thu hoạch đầu tiên không chỉ khẳng định khả năng thích nghi của cây trên đất đồi, đất cát pha bạc màu, mà còn cho thấy hiệu quả của mô hình sản xuất gắn với thị trường. Nhiều diện tích đất lúa kém hiệu quả, đất bỏ hoang đã có cơ hội được khai thác tốt hơn thông qua các mô hình canh tác mới. Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu tái cơ cấu ngành nông nghiệp, thích ứng biến đổi khí hậu, nâng cao thu nhập và xây dựng nông thôn mới bền vững.
Hướng tới vùng sản xuất tập trung
Từ kết quả bước đầu, chính quyền địa phương đánh giá Sâm Bố Chính có thể trở thành cây trồng chủ lực mới trên những vùng đất phù hợp. Dù vậy, việc mở rộng diện tích cần đi kèm kiểm soát chất lượng giống, quy trình chăm sóc và liên kết tiêu thụ ổn định. Với một cây dược liệu có yêu cầu chăm sóc chặt chẽ, sản xuất tập trung và tuân thủ kỹ thuật là điều kiện quan trọng để duy trì chất lượng sản phẩm.
Phó Chủ tịch UBND xã Hương Xuân khẳng định, những kết quả tích cực từ vụ trồng đầu tiên đang tạo thêm niềm tin cho người dân. Địa phương sẽ tiếp tục khuyến khích mở rộng diện tích trên các vùng đất kém hiệu quả, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, góp phần nâng cao thu nhập, xóa đói giảm nghèo bền vững, thậm chí làm giàu ngay trên đồng đất quê hương.
Thành công ban đầu tại cánh đồng Cồn Mua cho thấy, khi lựa chọn đúng cây trồng, có kỹ thuật phù hợp và bảo đảm đầu ra, những vùng đất từng bị xem là cằn cỗi vẫn có thể tạo ra giá trị mới. Với người dân Hương Xuân, cây dược liệu quý này không chỉ đem lại một vụ mùa thắng lợi, mà còn mở ra kỳ vọng về hướng sinh kế bền vững trong thời gian tới.
