Giá cà phê tăng sát 100.000 đồng, nông dân Tây Nguyên tiếc vì bán sớm
Th7
Giá cà phê tại Tây Nguyên đang tăng mạnh trở lại, tiến sát mốc 100.000 đồng một kg, nhưng niềm vui không đến với tất cả nông dân. Nhiều hộ đã bán phần lớn lượng hàng tồn khi thị trường giảm sâu hồi đầu tháng 6, nay chỉ còn tiếc nuối vì không còn nhiều cà phê để hưởng mức giá mới.
Trường hợp của chị Hoàng Oanh ở Đăk Lăk là ví dụ điển hình. Hơn một tháng trước, khi cà phê giảm về quanh 84.000 đồng một kg, chị quyết định bán hết 5 tấn hàng tồn vì lo Brazil sắp vào vụ, nguồn cung tăng có thể kéo giá xuống sâu hơn. Đến nay, khi giá tăng trở lại và tiến sát 100.000 đồng một kg, chị Oanh cho biết chỉ biết tiếc vì đã không còn cà phê để bán. Chị nói: “Lúc đó tôi sợ giá rơi về 70.000 đồng một kg nên quyết định bán ngay dù chưa cần tiền”.
Giá cà phê phục hồi nhanh sau mức đáy hai năm
Không riêng chị Oanh, nhiều nông dân tại Tây Nguyên cũng đã bán phần lớn lượng cà phê tồn kho khi thị trường giảm mạnh hồi đầu tháng 6. Vì vậy, đợt tăng lần này diễn ra trong bối cảnh lượng hàng còn lại trong dân không nhiều, khiến khả năng tận dụng mức giá cao của người sản xuất bị hạn chế.
Ghi nhận trong phiên sáng ngày 15/7, giá cà phê tại Gia Lai, Đăk Lăk và Đăk Nông đồng loạt tăng thêm 1.200 đồng một kg so với một ngày trước đó, chạm mốc 97.300 đồng một kg. Nếu so với 84.300 đồng một kg, mức đáy hai năm được ghi nhận vào ngày 10/6, mặt hàng này đã phục hồi khoảng 15,4% và tiến sát mốc 100.000 đồng một kg.
Diễn biến này cho thấy thị trường cà phê nội địa vẫn đang phản ứng rất nhạy với các tín hiệu cung cầu và biến động trên thị trường quốc tế. Với nông dân, việc quyết định bán hay giữ hàng trong giai đoạn giá biến động mạnh luôn là bài toán khó, bởi chỉ trong một thời gian ngắn, mức chênh lệch có thể lên tới hàng chục nghìn đồng mỗi kg.
Nguồn cung, thời tiết và đầu cơ cùng tác động
Theo ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam, giá cà phê tăng do nhiều yếu tố diễn ra cùng lúc, từ lo ngại về thời tiết, nguồn cung đến hoạt động đầu cơ trên các sàn giao dịch hàng hóa. Đây là những yếu tố có thể khiến giá biến động mạnh trong thời gian ngắn, không chỉ tại Việt Nam mà còn trên thị trường thế giới.
Ông Hải cho biết, trước đây thị trường lo ngại mưa bão tại Brazil làm chậm tiến độ thu hoạch. Tuy nhiên, đến nay vụ thu hoạch tại quốc gia sản xuất cà phê lớn nhất thế giới nhìn chung vẫn thuận lợi. Dù vậy, giới đầu tư vẫn theo dõi nguy cơ khô hạn do biến đổi khí hậu và khả năng El Nino quay trở lại vào cuối năm nay hoặc năm sau, khiến tâm lý lo ngại về nguồn cung chưa hạ nhiệt.
“Yếu tố tác động lớn nhất hiện nay là giao dịch trên các sàn hàng hóa. Các quỹ đầu cơ liên tục mua vào, bán ra khiến giá biến động rất mạnh”, ông Hải nói. Khi giá giảm về vùng 84.000-85.000 đồng một kg hồi đầu tháng 6, nhiều nông dân đã bán mạnh. Đến khi giá phục hồi, lượng hàng còn lại không đáng kể. Theo ông, bà con thấy giá lên thường có xu hướng giữ hàng, nhưng thực tế tồn kho trong dân hiện không còn nhiều. Ngoài ra, chi phí logistics và vận chuyển quốc tế tăng cũng góp phần hỗ trợ mặt bằng giá.
Tồn kho robusta toàn cầu vẫn ở mức thấp
Theo dữ liệu từ sàn ICE London được Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) dẫn lại, tính đến cuối tháng 6, lượng tồn kho cà phê robusta được chứng nhận đạt 4.053 lô, tức 40.530 tấn. Con số này cho thấy xu hướng hồi phục nhẹ so với mức đáy hai năm là 3.631 lô ghi nhận vào giữa tháng 5, song dự trữ hạt robusta toàn cầu nhìn chung vẫn duy trì ở ngưỡng rất thấp.
Báo cáo của VNCommodities và MXV cho thấy nguồn cung tháng 6 tiếp tục thắt chặt do lượng hàng nội địa của Việt Nam giảm vào cuối niên vụ, cùng tỷ lệ hạt đạt chuẩn xuất khẩu ở mức thấp. Bên cạnh đó, tình trạng mưa trái mùa làm gián đoạn thu hoạch trái cà phê tại Brazil cũng vô hình trung đẩy giá giao dịch trên sàn New York tăng mạnh, tạo áp lực liên thông lên toàn bộ thị trường.
Điều này khiến lượng hàng đủ tiêu chuẩn đưa lên sàn đấu giá quốc tế vẫn rất hạn chế, giữ tồn kho ICE ở trạng thái thắt chặt nghiêm trọng. Trong bối cảnh Việt Nam là nguồn cung robusta quan trọng, việc lượng hàng trong dân giảm vào cuối niên vụ càng làm thị trường nhạy cảm hơn trước các thông tin về thời tiết, vận chuyển và hoạt động mua bán trên sàn.
Sàn quốc tế biến động mạnh, khó dự báo mốc 100.000 đồng
Biến động trên các sàn giao dịch cho thấy dòng tiền đầu cơ đang tác động rõ rệt đến giá. Kết thúc phiên giao dịch đêm 14/7 và rạng sáng 15/7 theo giờ Việt Nam, giá robusta giao tháng 9 trên sàn London tăng 15 USD, lên 3.849 USD một tấn. Trong phiên, có thời điểm giá vọt lên 4.033 USD, tăng gần 200 USD so với phiên trước.
Trong khi đó, giá hạt arabica giao cùng kỳ hạn trên sàn New York giảm gần 90 USD, xuống còn 7.190 USD một tấn sau khi có lúc tăng lên 7.770 USD. Biên độ dao động lớn cho thấy giá cà phê hiện chịu tác động đáng kể từ dòng vốn đầu cơ và hoạt động của các quỹ đầu tư tài chính, thay vì chỉ phản ánh yếu tố cung – cầu.
Ông Nguyễn Nam Hải cho rằng rất khó dự báo liệu giá cà phê có vượt mốc 100.000 đồng một kg hay không, bởi diễn biến trong nước còn phụ thuộc nhiều vào các sàn giao dịch quốc tế. Với nông dân, bài học từ đợt biến động vừa qua là cần cân nhắc kỹ hơn giữa nhu cầu dòng tiền, khả năng trữ hàng và rủi ro thị trường, nhất là khi giá đang chịu tác động bởi nhiều yếu tố ngoài sản xuất.
Thách thức dài hạn từ quy định chống phá rừng của EU
Về dài hạn, thách thức lớn của ngành nông sản và trái cà phê Việt Nam là Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), dự kiến áp dụng từ cuối năm 2026. Theo quy định này, cà phê xuất khẩu vào EU phải chứng minh không liên quan đến hoạt động phá rừng mới được bán trên thị trường.
EU hiện là thị trường tiêu thụ cà phê lớn nhất thế giới, đồng thời là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, chiếm khoảng 40% kim ngạch. Việt Nam được xếp vào nhóm quốc gia có rủi ro thấp trong thực thi EUDR. Thực tế, một số nhà nhập khẩu châu Âu đã thử nghiệm mua cà phê đáp ứng tiêu chuẩn này với giá cao hơn thị trường khoảng 50 USD một tấn, tạo thêm động lực cho doanh nghiệp và người sản xuất.
Giá cà phê tăng trở lại đang mang đến tín hiệu tích cực cho thị trường, nhưng cũng cho thấy mức độ rủi ro lớn đối với nông dân khi quyết định bán hàng trong giai đoạn biến động. Trong ngắn hạn, nguồn cung còn lại trong dân không nhiều và diễn biến trên sàn quốc tế sẽ tiếp tục chi phối mặt bằng giá; về dài hạn, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu mới sẽ là yếu tố quan trọng để cà phê Việt Nam duy trì lợi thế tại các thị trường lớn.
