Xuất khẩu sầu riêng vượt 1 tỷ USD sau 6 tháng, giá vẫn suy yếu

Xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam tiếp tục tăng tốc trong nửa đầu năm, đưa kim ngạch mặt hàng này vượt mốc 1 tỷ USD. Tuy nhiên, diễn biến tích cực về doanh số chưa kéo theo sự cải thiện về giá, khi cả giá xuất khẩu bình quân lẫn giá thu mua tại nhiều vùng trồng trọng điểm đều suy yếu so với cùng kỳ.

Theo số liệu từ Cục Hải quan, tháng 6 ghi nhận mức bứt phá mạnh của sầu riêng Việt Nam trên thị trường quốc tế. Giá trị xuất khẩu đạt 523,3 triệu USD, tăng 94,4% so với tháng trước và cao hơn 19,5% so với cùng kỳ năm 2025. Động lực chính đến từ nguồn cung dồi dào khi nhiều vùng trồng bước vào vụ thu hoạch chính, giúp doanh nghiệp có thêm sản lượng để đáp ứng đơn hàng.

Xuất khẩu sầu riêng vượt 1 tỷ USD trong 6 tháng

Tính chung 6 tháng đầu năm, kim ngạch Xuất khẩu sầu riêng đạt 1,08 tỷ USD, tăng 31,6% so với cùng kỳ năm trước. Con số này chiếm gần 30% tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành rau quả, cho thấy vai trò ngày càng lớn của sầu riêng trong nhóm nông sản xuất khẩu chủ lực.

Trong cơ cấu sản phẩm, sầu riêng tươi vẫn giữ vị trí áp đảo với kim ngạch 946,3 triệu USD, tăng 32,2% và chiếm 85,9% tổng giá trị xuất khẩu. Sầu riêng đông lạnh mang về 138 triệu USD, tăng 28,2%, chiếm 12,7% thị phần. Ngược lại, các sản phẩm chế biến từ sầu riêng mới đóng góp khoảng 0,1% tổng kim ngạch, phản ánh dư địa còn rất lớn cho chế biến sâu nếu doanh nghiệp có thể phát triển thêm sản phẩm phù hợp thị trường.

Việc sầu riêng tươi chiếm tỷ trọng lớn cho thấy lợi thế của Việt Nam nằm ở nguồn cung trái tươi trong mùa vụ. Tuy nhiên, điều này cũng khiến ngành hàng chịu áp lực rõ hơn khi cung tăng mạnh trong thời gian ngắn, nhất là vào cao điểm thu hoạch. Nếu chưa mở rộng được tỷ lệ chế biến, bảo quản và tiêu thụ ở nhiều phân khúc, giá bán dễ biến động theo mùa vụ và theo sức mua của thị trường chính.

Trung Quốc vẫn là thị trường chủ lực

Về thị trường, Trung Quốc tiếp tục là điểm đến lớn nhất của sầu riêng Việt Nam trong 6 tháng đầu năm. Kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt 987,9 triệu USD, tăng 43,1% so với cùng kỳ năm ngoái và chiếm khoảng 91% tổng giá trị Xuất khẩu sầu riêng của cả nước.

Ở các thị trường khác, xuất khẩu sang Hàn Quốc tăng gấp 2,3 lần, đạt 1,5 triệu USD. Đáng chú ý, Curacao cũng chi 1,5 triệu USD mua sầu riêng từ Việt Nam, trong khi cùng kỳ không nhập khẩu. Bên cạnh đó, Papua New Guinea, Mỹ và Canada cũng ghi nhận mức tăng trưởng tích cực.

Trái với xu hướng tăng tại một số thị trường, Đài Loan và Hong Kong giảm lần lượt 4,9% và 24,3%, xuống còn 24,5 triệu USD và 23,5 triệu USD. Những biến động trái chiều này cho thấy thị trường sầu riêng Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào một điểm đến chủ lực, trong khi các thị trường khác tuy có tín hiệu tăng nhưng quy mô còn nhỏ.

Giá sầu riêng giảm dù kim ngạch tăng

Mặc dù kim ngạch tăng mạnh, giá sầu riêng vẫn giảm đáng kể. Trong 6 tháng đầu năm, giá xuất khẩu bình quân sầu riêng tươi đạt 3.288 USD/tấn, giảm 5% so với cùng kỳ năm ngoái. Ở chiều ngược lại, giá sầu riêng đông lạnh tăng 11,2%, lên 4.743 USD/tấn.

Theo Cục Xuất nhập khẩu, thuộc Bộ Công Thương, hệ thống logistics được cải thiện và thuế quan giảm đã góp phần kéo giá bán lẻ sầu riêng tại Trung Quốc đi xuống. Sầu riêng giống Monthong của Thái Lan và Việt Nam hiện được bán với giá từ 20 – 30 NDT, tương đương 2,79 – 4,18 USD/0,5 kg, thấp hơn nhiều so với mức 35 – 45 NDT, tương đương 4,88 – 6,27 USD/0,5 kg cùng kỳ năm ngoái.

Tại chợ đầu mối, giá bán buôn sầu riêng Monthong loại A của Việt Nam giảm từ 36,5 NDT, tương đương 5,09 USD/0,5 kg, xuống còn 13 NDT, tương đương 1,81 USD/0,5 kg trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 6. Giá sầu riêng Monthong loại A của Thái Lan cũng giảm từ 26,5 NDT, tương đương 3,69 USD/0,5 kg, xuống còn 18 NDT, tương đương 2,51 USD/0,5 kg.

Cục Xuất nhập khẩu cho rằng việc cải thiện hệ thống hậu cần đã làm tăng nguồn cung trên thị trường. Trong mùa cao điểm, sầu riêng Thái Lan được vận chuyển qua dịch vụ chuỗi cung ứng lạnh Lancang-Mekong Express có thể đến Côn Minh chỉ trong vòng 26 giờ và được phân phối đến hơn 30 thành phố của Trung Quốc trong vòng 48 giờ. Khi hàng hóa luân chuyển nhanh hơn, nguồn cung đến tay người mua nhiều hơn, áp lực giảm giá cũng rõ hơn.

Theo dự đoán của các doanh nghiệp, các giống sầu riêng cao cấp vẫn có thể giữ phân khúc giá riêng, trong khi nhóm sầu riêng chất lượng thấp hơn sẽ đối mặt với cạnh tranh giá gay gắt hơn. Đây là tín hiệu cho thấy chất lượng, độ đồng đều và khả năng đáp ứng yêu cầu thị trường sẽ ngày càng quyết định giá bán, thay vì chỉ dựa vào sản lượng.

Vùng trồng chịu áp lực khi nguồn cung dồi dào

Ở thị trường trong nước, giá thu mua sầu riêng tại nhiều vùng trồng trọng điểm ở Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long cũng giảm mạnh so với cùng kỳ năm trước. Theo thông tin từ TTXVN, khác với những niên vụ trước, nhiều vựa thu mua sầu riêng dọc tuyến quốc lộ 20 đoạn qua xã Đạ Huoai 2 – tỉnh Lâm Đồng khá đìu hiu dù đang trong cao điểm thu hoạch. Nguyên nhân là giá bán liên tục sụt giảm từ đầu vụ đến nay khiến thương lái không mặn mà thu mua như những năm trước.

Một người dân địa phương cho biết, so với cùng kỳ năm ngoái, giá sầu riêng đã giảm 20-30% và thấp nhất trong vòng 5 năm trở lại đây. Trong khi giá bán giảm, chi phí nhân công và chăm bón vẫn ở mức cao, khiến nhiều nhà vườn lo lắng về lợi nhuận, nhất là khi vụ mùa năm nay phải qua tháng 8 mới kết thúc. Thống kê đến thời điểm hiện tại, sầu riêng được thương lái thu mua tại vườn với mức giá từ 32.000-45.000 đồng/kg.

Trao đổi với chúng tôi, bà Ngô Tường Vy, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Xuất – Nhập khẩu Trái cây Chánh Thu, cho rằng giá sầu riêng hiện nay đang thấp hơn so với cùng kỳ năm trước. Diễn biến này được đánh giá là bình thường trong bối cảnh sản lượng năm nay dồi dào, nhưng hoạt động xuất khẩu vẫn gặp khó khăn. “Tôi cho rằng, mỗi năm giá sầu riêng có thể sẽ giảm đi từ 5-10% so với mức giá tham chiếu của năm trước đó”, bà Vy nói.

Theo bà Vy, một phần lớn nguyên nhân đến từ việc sản lượng sầu riêng của Việt Nam đưa ra thị trường mỗi năm đều tăng. Báo cáo từ Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho thấy, năm 2015, sản lượng sầu riêng của Việt Nam chỉ đạt khoảng 366 nghìn tấn; đến năm 2024, con số này đã đạt hơn 1,5 triệu tấn. Như vậy, chỉ trong 9 năm, sản lượng sầu riêng Việt Nam đã tăng hơn 4 lần.

Áp lực còn đến từ thời điểm thu hoạch của các quốc gia khác. Khi Thái Lan, Malaysia và một số nước cùng vào vụ, lượng lớn sầu riêng đồng loạt ra thị trường. Trong bối cảnh cung vượt cầu, giá bán khó tránh khỏi xu hướng giảm, nhất là với các lô hàng chưa tạo được khác biệt về chất lượng hoặc thương hiệu.

Dưới góc độ thu mua, ông Trịnh Văn Quang, Quản lý thu mua Công ty Xuất nhập khẩu Hoàng Thắng, cho biết ngoài yếu tố cung – cầu, thời tiết năm nay tại khu vực Đông Nam bộ và Tây Nguyên cũng ảnh hưởng đến chất lượng trái sầu riêng. Nhiều vườn không đạt yêu cầu để doanh nghiệp thu mua, khiến việc tiêu thụ càng thêm khó khăn.

Nhiều doanh nghiệp nhận định tình hình tiêu thụ sầu riêng thời gian tới sẽ còn nhiều thách thức, giá bán có thể không đạt kỳ vọng của nông dân. Tuy nhiên, triển vọng Xuất khẩu sầu riêng vẫn có thể ổn định hơn nếu chất lượng được kiểm soát ngay từ đầu, sản phẩm minh bạch và có khả năng truy xuất nguồn gốc. Khi tạo được niềm tin cho nhà nhập khẩu, ngành hàng sầu riêng Việt Nam mới có thêm cơ sở để giảm phụ thuộc vào biến động giá ngắn hạn.