Cây giống cà phê chất lượng cao và cách chọn mua đúng

Khi đến vườn ươm, hãy hỏi rõ nguồn hạt hoặc chồi ghép và kiểm tra bộ rễ của vài cây đại diện. Một lô cây có lá xanh, thân cao vẫn có thể có rễ cuộn dưới đáy bầu. Với vườn tái canh từng bị vàng lá, thối rễ, bà con nên đánh giá tình trạng đất trước khi chốt lịch xuống giống.

Giống phù hợp với điều kiện vườn

Bà con nên đối chiếu đặc tính của giống với khí hậu, khả năng thoát nước và nguồn tưới mùa khô. Nếu đang phân vân giữa hai giống, hãy tìm hiểu những vườn đã cho thu hoạch ở khu vực có điều kiện tương tự. Hỏi thêm về lịch thu hoạch và yêu cầu của bên thu mua để cân nhắc giống nào phù hợp với kế hoạch sản xuất.

Nguồn hạt hoặc chồi ghép rõ ràng

Với cây thực sinh, hãy hỏi hạt giống lấy từ đâu và lô cây được ươm khi nào. Với cây ghép, cần biết tên dòng của chồi ghép và loại gốc ghép. Khi đặt mua nhiều giống, bà con nên yêu cầu vườn ươm ghi tên giống và mã lô để dễ đối chiếu lúc nhận cây.

Chọn giống cà phê theo điều kiện vườn

Bà con có thể bắt đầu bằng việc xem những vườn cà phê đã cho thu hoạch ở khu vực có khí hậu, đất và nguồn tưới tương tự. Sau đó, cân nhắc năm yếu tố dưới đây để thu hẹp lựa chọn trước khi đến vườn ươm.

Chọn cà phê vối hay cà phê chè theo khí hậu

Ở vùng ấm có nhiều vườn cà phê vối sinh trưởng tốt, bà con có thể tìm hiểu các giống Robusta. Với vùng cao mát đã có mô hình cà phê chè ổn định, hãy cân nhắc Arabica. Khi đi xem vườn, nên hỏi cây sinh trưởng ra sao qua mùa khô và thường thu hoạch vào thời điểm nào.

Đánh giá đất và nguồn nước tưới

Sau mưa, hãy quan sát những chỗ trũng để xem nước rút nhanh hay chậm. Bà con cũng nên ước tính diện tích có thể tưới trong tháng khô nhất trước khi quyết định trồng bao nhiêu. Nếu vườn cũ từng bị vàng lá, thối rễ theo cụm, nên nhờ cán bộ kỹ thuật đánh giá đất trước khi đặt giống.

Cân nhắc cây thực sinh và cây ghép

Nếu chọn cây thực sinh như TRS1, hãy hỏi rõ nguồn hạt và thời điểm ươm. Nếu chọn cây ghép thuộc các dòng TR4, TR9 hoặc TR11, hãy xác nhận tên dòng của chồi và loại gốc ghép. Nên đề nghị vườn ươm ghi các thông tin này trên nhãn lô để dễ đối chiếu khi nhận cây.

Khi đến vườn ươm, bà con nên đề nghị xem đúng lô cây dự kiến giao. Chọn vài cây ở mép và giữa luống, gồm cả cây phát triển trung bình, để đánh giá độ đồng đều của lô.

Đối chiếu tên giống và mã lô

Hãy kiểm tra tên giống, mã lô và phương pháp nhân giống. Với cây thực sinh, hỏi rõ nguồn hạt và thời điểm ươm. Với cây ghép, xác nhận tên dòng của chồi và loại gốc ghép. Nếu mua nhiều giống, nên yêu cầu vườn ươm gắn nhãn riêng cho từng nhóm cây để dễ kiểm đếm khi nhận.

Quan sát thân và lá

Ưu tiên cây có thân đứng, cứng cáp và lá phát triển tương đối đều. Khi đi dọc luống, chú ý xem lá vàng, đốm lá hoặc ngọn héo xuất hiện ở vài cây riêng lẻ hay lặp lại trên nhiều cây. Nếu thấy dấu hiệu bất thường theo cụm, hãy hỏi vườn ươm và kiểm tra thêm trước khi chốt lô.

Kiểm tra bầu đất và bộ rễ

Chọn bầu còn nguyên, giá thể đủ ẩm và giữ được khối. Nếu vườn ươm đồng ý, hãy mở bầu vài cây đại diện để xem rễ tơ có phân bố trong bầu hay rễ chính bị gập, cuộn mạnh ở đáy. Nếu nhiều mẫu có rễ nhũn hoặc nốt sần bất thường, nên tạm hoãn nhận lô và nhờ cán bộ kỹ thuật kiểm tra.

Kiểm tra mối ghép và chồi ghép

Với cây ghép, ưu tiên cây có vết ghép đã liền, mối ghép chắc và chồi ghép phát triển đều. Quan sát thêm phần gốc bên dưới mối ghép xem có chồi mọc cạnh tranh hay không. Nếu thấy nhiều cây có vết ghép hở, nứt hoặc chồi ghép suy yếu, hãy đề nghị kiểm tra một lô khác.

Tính số cây theo số hố thực tế

Đếm số hố trong từng khoảnh sau khi đã chừa đường đi, mương thoát nước và phần đất chưa có nước tưới. Nếu trồng nhiều dòng cà phê vối, hãy tính số cây của từng dòng theo sơ đồ bố trí để khi nhận cây có thể đưa đúng giống về từng hàng.

Dự trù cây giống để trồng dặm

Bà con có thể dựa vào tỷ lệ hao hụt từng ghi nhận tại vườn để tính số cây dự phòng. Chẳng hạn, với 1.000 hố trồng và mức dự phòng minh họa 5%, số lượng cần đặt là 1.050 cây. Nếu vườn ươm ở gần và có thể giao bổ sung đúng giống, bà con có thể thỏa thuận giữ một phần cây dặm tại cơ sở.

So sánh tổng chi phí đến khi trồng

Khi xem báo giá, hãy cộng tiền cây giống, phí vận chuyển, bốc xếp và công trồng. Nếu dự kiến phải thuê thêm người để trồng dặm, nên tính cả khoản này. Để dễ so sánh giữa các vườn ươm, hãy yêu cầu báo giá theo cùng số lượng, cùng địa điểm giao và cùng số đợt nhận cây.

Chuẩn bị đất và nước tưới trước ngày nhận cây

Kiểm tra đất và hố ở vườn trồng mới

Sau mưa, hãy đi qua các chỗ trũng và cuối hàng để xem nước có đọng quanh vị trí đặt bầu hay không. Nếu nước rút chậm, nên kiểm tra đường thoát nước trước khi trồng. Đồng thời, đếm lại số hố đã chuẩn bị để đối chiếu với số cây dự kiến nhận trong đợt đầu.

Đánh giá đất ở vườn tái canh

Nếu vườn cũ từng có cây vàng lá, thối rễ hoặc chết theo cụm, hãy đánh dấu những vị trí đó và trao đổi với cán bộ kỹ thuật. Lịch sử bệnh, tình trạng thoát nước và kết quả phân tích mẫu đất, rễ khi cần sẽ giúp bà con quyết định khoảnh nào có thể trồng trước, khoảnh nào cần lùi lịch.

Chạy thử hệ thống tưới đến cuối hàng

Hãy thử tưới ở đầu và cuối tuyến, nhất là tại những khoảnh có độ dốc. Nếu đầu tuyến đã đọng nước trong khi cuối tuyến vẫn khô, bà con nên kiểm tra lại cách chia khu tưới và khả năng cấp nước. Sau khi trồng, điều chỉnh lượng tưới theo mưa và độ ẩm quanh bầu. Xem kỹ thuật tưới cà phê hiệu quả, tiết kiệm nước.

Kiểm tra khi nhận cây và theo dõi sau trồng

Bà con nên kiểm tra cây ngay khi giao đến và ghi lại vị trí trồng theo từng lô. Những thông tin này giúp xử lý cây hư hỏng khi giao nhận và tìm nguyên nhân nếu cây suy yếu sau trồng.

Kiểm tra cây giống khi nhận hàng

Hãy kiểm đếm và xem mẫu trước khi chuyển cây ra từng khoảnh.

• Đối chiếu phiếu giao. Kiểm tra tên giống, mã lô và số lượng. Giữ nhãn riêng cho từng nhóm cây.
• Lấy mẫu ở nhiều vị trí trên xe. Chú ý các bầu sát thành xe hoặc nằm dưới lớp cây khác. Nếu thấy cây dập ngọn, vỡ bầu hoặc sai nhãn, hãy chụp ảnh và báo cho vườn ươm.
• Giữ ẩm cho cây chờ trồng. Đặt bầu đứng ở nơi thoáng, có che nắng và kiểm tra độ ẩm của giá thể.

Kết Luận

Để chọn cây giống cà phê chất lượng cao, bà con nên bắt đầu từ điều kiện đất, nguồn nước tưới và lịch sử canh tác của vườn. Khi đã xác định được giống phù hợp, hãy xem đúng lô cây sẽ giao, hỏi rõ nguồn hạt hoặc chồi ghép và kiểm tra mẫu về thân lá, bầu đất, bộ rễ và mối ghép nếu có.

Trạm dịch vụ phun thuốc