Giá gạo xuất khẩu có tín hiệu hồi phục, Việt Nam trúng thầu tại Hàn Quốc

Giá gạo xuất khẩu của Việt Nam được dự báo có xu hướng hồi phục trong những tháng cuối năm, trong bối cảnh Việt Nam vừa trúng thầu 10.000 tấn gạo tấm hạt dài xuất khẩu sang Hàn Quốc, còn nhu cầu từ các thị trường chủ lực như Philippines và Trung Quốc tiếp tục là yếu tố hỗ trợ đáng chú ý.

Theo bản tin của Hiệp hội Lương thực Việt Nam, Tổng công ty Thương mại Nông nghiệp, Thủy sản và Thực phẩm Hàn Quốc (KAFTC), Hàn Quốc đã phân bổ 114.833 tấn gạo trong đợt đấu thầu TRQ lần thứ bảy năm 2026, kết thúc ngày 15/9. Kết quả đấu thầu cho thấy thị trường nhập khẩu gạo châu Á vẫn có sự phân hóa rõ giữa các chủng loại, nguồn cung và mức giá, trong đó Việt Nam tiếp tục hiện diện ở phân khúc gạo tấm hạt dài.

Giá gạo xuất khẩu được hỗ trợ từ hợp đồng sang Hàn Quốc

Trong đợt đấu thầu nói trên, Trung Quốc giành phần lớn nhất với 57.222 tấn gạo lứt hạt ngắn, giá 899,40–904,91 USD/tấn. Mỹ đứng tiếp theo với 36.111 tấn gạo xay xát và gạo lứt hạt trung, giá 856,03–1.048,02 USD/tấn. Việt Nam trúng thầu 10.000 tấn gạo tấm hạt dài với giá 435,90 USD/tấn, trong khi Thái Lan giành được 11.500 tấn gạo tấm hạt dài và gạo thơm, với giá 481,50–1.193,00 USD/tấn.

Dù khối lượng trúng thầu của Việt Nam không phải lớn nhất trong đợt phân bổ này, việc tiếp tục có đơn hàng tại Hàn Quốc vẫn có ý nghĩa trong bối cảnh cạnh tranh trên thị trường gạo quốc tế diễn ra mạnh. Các mức giá giữa từng loại gạo và từng quốc gia cung ứng có khoảng cách đáng kể, phản ánh sự khác biệt về phẩm cấp, nhu cầu tiêu dùng, điều kiện giao hàng cũng như cơ chế đấu thầu nhập khẩu của từng thị trường.

Với Việt Nam, diễn biến này bổ sung tín hiệu tích cực cho xuất khẩu gạo cuối năm. Khi nhu cầu nhập khẩu từ những thị trường lớn được duy trì, giá gạo xuất khẩu có thêm cơ sở để phục hồi sau giai đoạn chịu áp lực giảm cả về lượng và giá trị trong 9 tháng năm 2026.

Nhật Bản tăng tồn kho, thị trường chuyển từ thiếu sang dư

Tại Nhật Bản, thị trường gạo đã chuyển nhanh từ thiếu hụt sang dư thừa trong hai năm qua do tác động của thời tiết, nhu cầu thay đổi và sản lượng tăng khi giá cao. Tuy nhiên, những rủi ro dài hạn đối với nguồn cung vẫn hiện hữu, gồm biến đổi khí hậu, lao động nông nghiệp già hóa và diện tích đất bỏ hoang.

Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản (MAFF) đã phân bổ 837 tấn gạo trong đợt đấu thầu mua bán đồng thời SBS lần thứ ba theo CPTPP cho năm tài khóa 2026/2027, tổ chức ngày 29/9/2026. Con số này thấp hơn mức 1.240 tấn mà cơ quan này dự kiến nhập khẩu. Toàn bộ lượng gạo được phân bổ là gạo nguyên hạt, với hồ sơ dự thầu được nộp cho toàn bộ 837 tấn.

MAFF cho biết sẽ tiến hành một quy trình báo giá bổ sung vào ngày 30/9 đối với lượng chưa được phân bổ còn lại. Đợt đấu thầu này nằm trong các cam kết của Nhật Bản theo Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), gồm 11 quốc gia thành viên.

Nguồn cung và tồn kho tăng đang kéo giá gạo Nhật Bản giảm. Giá bán lẻ bình quân còn 2.971 yen/5 kg, trong khi tồn kho tư nhân đạt 1,62 triệu tấn trong tháng 7. Năm 2026/2027, sản lượng được dự báo ở mức 7,37 triệu tấn, tiêu dùng 7,94 triệu tấn, nhập khẩu 686.000 tấn, tồn kho cuối kỳ 2,52 triệu tấn và xuất khẩu 80.000 tấn. Chính phủ dự kiến mua 210.000 tấn để bổ sung dự trữ.

Theo The Japan Times, dư cung tiếp tục gây áp lực lên giá khi tồn kho vụ 2025 đạt 2,43 triệu tấn, sản lượng 2026 dự kiến 7,54 triệu tấn, cao hơn nhu cầu 7,11 triệu tấn. Triển vọng giá tại thị trường Nhật Bản vì vậy vẫn chưa chắc chắn, nhất là khi cung cầu nội địa có thể thay đổi theo thời tiết và chính sách dự trữ.

Philippines lo an ninh lương thực, nhu cầu nhập khẩu vẫn lớn

Philippines, thị trường mà Việt Nam đang xuất khẩu gạo nhiều nhất, cũng ghi nhận nhiều động thái mới. Cựu Bộ trưởng Nông nghiệp Philippines, ông William Dar cảnh báo lượng dự trữ gạo hạn chế của nước này có thể tạo ra rủi ro đối với an ninh lương thực, trong bối cảnh El Nino được dự báo làm sản lượng gạo giảm khoảng 12%.

Cơ quan Lương thực Quốc gia (NFA) chỉ thu mua 92.032 tấn lúa trong 9 tháng đầu năm 2026, thấp hơn nhiều so với mục tiêu ban đầu là 790.000 tấn. Dù vậy, cơ quan này vẫn đặt mục tiêu đạt ít nhất 500.000 tấn vào cuối năm. Ông Dar khuyến nghị xây dựng lượng dự trữ gạo tương đương 30 ngày tiêu dùng trong giai đoạn đầu, sau đó tăng lên 60 và 90 ngày.

NFA đang đề nghị 10,363 tỷ peso để xây dựng 36 kho chứa hiện đại và cải tạo 128 kho hiện có. Cơ quan này cũng tăng cường thu mua bằng cách đưa ra mức giá cạnh tranh hơn cho nông dân, nhằm mua tới 500.000 tấn lúa trong vụ mùa mưa và khôi phục lượng dự trữ gạo của Chính phủ.

Những động thái trên diễn ra khi Philippines chuẩn bị ứng phó với tác động có thể xảy ra của El Nino mạnh, có thể gây gián đoạn sản xuất nông nghiệp và nguồn nước vào cuối năm 2026 và trong năm 2027. Chính phủ nước này đang tăng cường hệ thống thủy lợi, nghiên cứu sử dụng máy bơm nước ngầm chạy bằng năng lượng mặt trời, điều chỉnh lịch thời vụ và mở rộng năng lực kho chứa để xây dựng lượng gạo dự trữ.

Rủi ro nguồn cung tại Philippines được đánh giá đáng kể vì nước này ngày càng phụ thuộc vào nhập khẩu. Lượng gạo nhập khẩu đạt 3,37 triệu tấn trong năm 2025 và có thể đạt 5,6 triệu tấn trong năm 2026. Ban đầu, Chính phủ ước tính El Nino có thể làm sản lượng lúa giảm khoảng 700.000 tấn; tuy nhiên, lượng mưa và mực nước các hồ đập được cải thiện đã khiến ước tính trong kịch bản xấu nhất được điều chỉnh xuống khoảng 300.000–400.000 tấn, theo Bộ Nông nghiệp.

Mặc dù còn nhiều bất định, Chính phủ Philippines dự kiến tiếp tục duy trì nhập khẩu gạo trong năm 2026 để bảo đảm nguồn cung trong nước trước vụ thu hoạch đầu năm 2027. Đây là yếu tố quan trọng có thể tác động tích cực đến giá gạo xuất khẩu của các nước cung ứng, trong đó có Việt Nam.

Xuất khẩu gạo Việt Nam chờ nhịp hồi cuối năm

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong 9 tháng năm 2026, Việt Nam đã xuất khẩu khoảng 6,45 triệu tấn gạo, trị giá 3,1 tỷ USD, giảm 5,4% về lượng và giảm 12,3% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Các số liệu này cho thấy hoạt động xuất khẩu gạo vẫn chịu sức ép nhất định, đặc biệt khi giá trị giảm mạnh hơn lượng xuất khẩu.

Dự báo trong những tháng cuối năm, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam có xu hướng hồi phục nhờ nhu cầu từ một số thị trường chủ lực như Philippines và Trung Quốc. Nếu các thị trường nhập khẩu tiếp tục tăng mua để củng cố dự trữ, doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam có thêm cơ hội cải thiện đơn hàng, đồng thời giảm bớt áp lực do giá giảm trước đó.

Một điểm đáng chú ý khác là đến nay đã có 552 tấn gạo đầu tiên mang định hướng “Gạo Việt xanh, phát thải thấp” được xuất khẩu sang Nhật Bản, Australia, Singapore và Malaysia. Dù khối lượng còn khiêm tốn so với tổng kim ngạch xuất khẩu, đây là bước khởi đầu giúp tạo uy tín cho sản phẩm gạo chất lượng cao, phát thải thấp của Việt Nam tại những thị trường có yêu cầu khắt khe.

Trong bối cảnh cung cầu gạo thế giới biến động theo thời tiết, tồn kho và chính sách dự trữ của từng quốc gia, triển vọng giá gạo xuất khẩu Việt Nam cuối năm phụ thuộc nhiều vào sức mua từ Philippines, Trung Quốc và khả năng duy trì chất lượng, tiến độ giao hàng của doanh nghiệp. Hợp đồng 10.000 tấn sang Hàn Quốc là tín hiệu tích cực, nhưng để tận dụng cơ hội, ngành gạo vẫn cần tiếp tục nâng chất lượng, đa dạng thị trường và củng cố vị thế ở các phân khúc giá trị cao.