Mắc ca Khun Há khẳng định vị thế, mở hướng làm giàu bền vững

Mắc ca Khun Há đang cho thấy tiềm năng rõ nét trên vùng đất nông thôn Tây Bắc khi nhiều diện tích được chăm sóc đúng kỹ thuật đạt năng suất vượt trội, trung bình khoảng 34kg quả/cây. Từ một loại cây trồng mới mở hướng chuyển đổi sản xuất, mắc ca dần trở thành lựa chọn có triển vọng giúp nông dân xã Khun Há, tỉnh Lai Châu nâng cao thu nhập và hướng tới làm giàu bền vững.

Những kết quả này được nhìn nhận rõ hơn tại hội nghị đầu bờ đánh giá mô hình chăm sóc mắc ca và định hướng phát triển vùng nguyên liệu năm 2026 do UBND xã Khun Há tổ chức. Sự tham gia của đông đảo hộ dân trồng mắc ca cho thấy mối quan tâm ngày càng lớn của người dân đối với loại cây trồng đang phủ xanh nhiều bản trên địa bàn.

Mắc ca Khun Há khẳng định vị thế trên đất nông thôn Tây Bắc

Trong khuôn khổ hội nghị, các đại biểu đã đến tham quan mô hình trồng, chăm sóc mắc ca của gia đình ông Lò Văn Giọt ở bản Đông Pao, xã Khun Há. Dưới tán cây xanh tốt, những chùm quả sai trĩu là minh chứng trực quan cho hiệu quả của việc tuân thủ quy trình kỹ thuật trong chăm sóc, từ đó tạo niềm tin cho các hộ dân đang và sẽ phát triển cây mắc ca.

Không chỉ là một điểm tham quan mô hình, vườn mắc ca của gia đình ông Giọt còn phản ánh sự thay đổi trong tư duy sản xuất của nông dân địa phương. Khi cây trồng được chăm sóc đúng cách, theo dõi qua từng giai đoạn sinh trưởng và phòng trừ sâu bệnh kịp thời, hiệu quả kinh tế có thể được cải thiện rõ rệt. Đây cũng là cơ sở để xã Khun Há xem xét mở rộng diện tích theo hướng có tổ chức, tránh phát triển tự phát.

Sau khi rời vườn cây, hội nghị tiếp tục diễn ra tại Nhà văn hóa bản Bản Thẳm (Khun Há). Không khí thảo luận trở nên sôi nổi hơn qua phóng sự “Mắc ca Khun Há – Hành trình kiến tạo vùng nguyên liệu bền vững”, trong đó ghi nhận những câu chuyện thực tế, nỗ lực bám đất, bám vườn và khát vọng vươn lên của bà con. 

Gần 200ha mắc ca, năng suất tăng mạnh nhờ chăm sóc đúng kỹ thuật

Theo thông tin được đưa ra tại hội nghị, toàn xã Khun Há hiện có gần 200ha mắc ca. Trong đó, hơn 141ha đã bước vào thời kỳ kinh doanh, 59ha còn lại đang được người dân tích cực chăm sóc. Diện tích mắc ca phân bố tại các bản Đông Pao, Chăn Nuôi, Thèn Thầu, Can Hồ… với cả hình thức trồng thuần và trồng xen.

Vùng mắc ca Khun Há hiện cho sản lượng ước đạt trên 260 tấn mỗi năm. Đáng chú ý, năng suất bình quân có sự chuyển biến rõ rệt: nếu năm 2025 mới đạt khoảng 20kg quả/cây thì đến năm 2026 ước tính đạt khoảng 34kg quả/cây, tăng tới 14kg/cây. Đây là con số “biết nói”, cho thấy khi áp dụng đúng kỹ thuật, cây mắc ca có thể thích nghi và phát huy giá trị trên đất Khun Há.

Xem thêm : Kỹ thuật trồng mắc ca

Trên cơ sở hiệu quả đã được ghi nhận, xã Khun Há đặt mục tiêu mở rộng thêm 50ha mắc ca tập trung tại các bản có điều kiện thuận lợi. Mục tiêu này không chỉ nhằm tăng diện tích, mà quan trọng hơn là xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, có chất lượng, đáp ứng nhu cầu thu mua và chế biến trong thời gian tới.

Phát triển mắc ca Khun Há cần gắn sản xuất với tiêu thụ ổn định

Tại hội nghị, đại diện các cơ quan chuyên môn của tỉnh, Hiệp hội Mắc ca Lai Châu, Công ty Cổ phần Nhà máy Chế biến mắc ca Liên Việt cùng các hộ dân đã tập trung trao đổi nhiều nội dung thiết thực. Trọng tâm là quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh; tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm đáp ứng yêu cầu thu mua, chế biến; đồng thời bàn định hướng phát triển cây mắc ca gắn với vùng nguyên liệu ổn định.

Nhiều hộ dân bày tỏ mong muốn tiếp tục được hỗ trợ theo phương thức “cầm tay chỉ việc”, nhất là trong các khâu kỹ thuật theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây. Với cây mắc ca, hiệu quả không chỉ đến từ việc trồng đúng giống, đúng mật độ, mà còn phụ thuộc rất lớn vào chăm sóc lâu dài, theo dõi vườn cây và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh.

Bên cạnh kỹ thuật, câu chuyện liên kết tiêu thụ cũng được người dân đặc biệt quan tâm. Khi đã đầu tư công sức, thời gian và chi phí cho vườn mắc ca, bà con cần những cam kết thu mua ổn định từ doanh nghiệp để yên tâm sản xuất, hạn chế rủi ro “được mùa mất giá”. Đây là điều kiện quan trọng để mắc ca Khun Há có thể phát triển theo hướng hàng hóa bền vững, thay vì chỉ dừng ở các mô hình riêng lẻ.

Hướng tới cây trồng chủ lực giúp nâng cao thu nhập

Đánh giá về hướng đi này, ông Lê Huy Chính – Chủ tịch UBND xã Khun Há khẳng định, mắc ca đang từng bước chứng minh vị thế của một cây trồng chủ lực, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân địa phương. Từ kết quả thực tế ở các bản, chính quyền xã có thêm cơ sở để định hướng người dân chăm sóc đúng quy trình, mở rộng diện tích ở nơi phù hợp và chú trọng chất lượng sản phẩm.

Theo ông Lê Huy Chính, để mắc ca thực sự trở thành cây “xóa nghèo, làm giàu”, Khun Há rất cần sự đồng hành thường xuyên của các cơ quan chuyên môn của tỉnh, Hiệp hội Mắc ca và các doanh nghiệp. Sự hỗ trợ này không chỉ dừng ở tập huấn kỹ thuật, mà còn bao gồm hướng dẫn sản xuất chuẩn quy trình, nâng cao chất lượng hạt và tăng cường bao tiêu, thu mua sản phẩm ổn định.

“Chúng tôi rất cần sự hỗ trợ liên tục về mặt kỹ thuật, hướng dẫn bà con sản xuất chuẩn quy trình để nâng cao chất lượng hạt. Đồng thời, mong muốn các doanh nghiệp tăng cường bao tiêu, thu mua sản phẩm ổn định. Có như vậy, bà con mới yên tâm mở rộng diện tích, đưa Khun Há trở thành vùng nguyên liệu mắc ca chất lượng, phát triển bền vững trong tương lai” – Chủ tịch UBND xã Khun Há nhấn mạnh.

Với nền tảng gần 200ha đã hình thành, năng suất đang tăng và mục tiêu mở rộng thêm 50ha trong năm 2026, mắc ca Khun Há đang mở ra triển vọng đáng chú ý cho nông nghiệp địa phương. Nếu tiếp tục được hỗ trợ kỹ thuật, tổ chức sản xuất bài bản và liên kết tiêu thụ chặt chẽ, cây mắc ca có thể trở thành hướng đi bền vững, giúp người dân Khun Há làm giàu ngay trên mảnh đất quê hương.