Nho Hàn Quốc giữa vùng chè Thái Nguyên: chuyện khởi nghiệp xanh
Th7
Nho Hàn Quốc xuất hiện giữa vùng đồi chè Đồng Hỷ, Thái Nguyên đang tạo nên một câu chuyện khởi nghiệp nông nghiệp đáng chú ý. Từ công việc ổn định trong ngành điện ở Bắc Ninh, vợ chồng chị Hoàng Thị Bích Liên quyết định trở về quê, bắt đầu hành trình làm nông theo hướng xanh, an toàn và gắn với trải nghiệm.
Không chọn con đường quen thuộc là tiếp tục phát triển cây chè, gia đình chị Liên thử sức với một giống cây ăn quả còn khá mới tại miền Bắc. Từ những gốc nho đầu tiên, khu vườn dần trở thành điểm đến để nhiều gia đình tham quan, tìm hiểu quy trình sản xuất và tự tay hái quả tại vườn.
Nho Hàn Quốc trên vùng đất chè Đồng Hỷ
Đồng Hỷ lâu nay được biết đến với những nương chè xanh mướt, gắn với đời sống sản xuất của nhiều hộ dân. Chính vì vậy, việc một cặp vợ chồng trẻ đưa giống nho ngoại về trồng trên vùng đất đồi khiến không ít người bất ngờ. Chủ nhân khu vườn từng được đào tạo chuyên ngành điện lực; sau khi tốt nghiệp, cả hai vợ chồng đều làm việc tại Bắc Ninh. Chồng chị Liên công tác trong ngành điện, còn chị cũng có công việc ổn định, đủ điều kiện xây dựng cuộc sống gia đình.
Bước ngoặt đến sau đại dịch Covid-19 và đặc biệt là sau sự ra đi của người cha vì căn bệnh ung thư. Những biến cố ấy khiến chị Liên suy nghĩ nhiều hơn về sức khỏe, thực phẩm sạch và giá trị của công việc mỗi ngày. Chị chia sẻ rằng bản thân bắt đầu quan tâm sâu hơn đến những gì gia đình sử dụng, từ đó hình thành mong muốn tạo ra sản phẩm an toàn cho mọi người.
Trong nhiều lần trở về quê, chị nhận thấy vùng đất đồi ở Đồng Hỷ có điều kiện thổ nhưỡng riêng, có thể thử nghiệm một số cây ăn quả giá trị kinh tế. Sau quá trình tìm hiểu, năm 2022, vợ chồng chị quyết định mua mảnh đất tại xóm Trại Cài, xã Đồng Hỷ để khởi đầu mô hình nông nghiệp xanh. Lựa chọn ban đầu là Nho Hàn Quốc, giống cây theo chị Liên khi đó mới được đưa vào trồng khoảng 6-7 năm và gần như chưa có mô hình nào triển khai trên vùng đất đồi Đồng Hỷ.
Từ kỹ sư ngành điện đến người làm nông
Quyết định rời công việc ổn định để làm nông nghiệp không phải lựa chọn dễ dàng. Năm 2024, gia đình chị bắt đầu xây dựng nhà cửa, cải tạo khu đất. Đầu năm 2025, những gốc nho đầu tiên được trồng xuống, đánh dấu bước chuyển rõ rệt từ ngành điện sang sản xuất nông nghiệp.
Khó khăn đến ngay từ giai đoạn đầu. Theo chị Liên, đây là lĩnh vực hoàn toàn mới với hai vợ chồng, trong khi giống nho này yêu cầu kỹ thuật cao, vốn đầu tư ban đầu lớn và phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Trước khi trồng, chị đã đi tham quan, học hỏi kinh nghiệm tại nhiều nhà vườn ở Vĩnh Phúc và Bắc Ninh. Tuy nhiên, kinh nghiệm từ nơi khác không thể áp dụng máy móc, bởi mỗi vùng đất có khí hậu, nguồn nước, độ dốc và khả năng giữ dinh dưỡng khác nhau.
Thực tế trồng thử nghiệm cho thấy cây nho trên đất đồi Đồng Hỷ phát triển chậm hơn so với một số vùng đồng bằng. Dù vậy, chị Liên cho rằng điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu nơi đây lại góp phần tạo nên hương vị riêng. Cây không phát triển nhanh bằng nơi khác, mẫu mã có thể chưa thật bắt mắt, nhưng quả có độ ngọt tốt hơn và chất lượng bên trong được gia đình đặt lên hàng đầu.
Canh tác an toàn, chấp nhận nhiều công chăm sóc
Để có những chùm Nho Hàn Quốc đạt chất lượng, vợ chồng chị Liên phải dành nhiều thời gian theo dõi từng thay đổi của cây. Giống nho này khá nhạy cảm với thời tiết, nhất là giai đoạn ra hoa. Chỉ một đợt mưa lớn hoặc gió mạnh cũng có thể ảnh hưởng đến hoa và quả non. Vì vậy, gia đình đã đầu tư hệ thống mái che nhằm giảm tác động bất lợi từ thời tiết.
Trong quá trình chăm sóc, chị Liên lựa chọn hướng sản xuất an toàn. Ở giai đoạn nuôi quả, gia đình sử dụng đỗ tương ủ, đạm cá, dịch chuối để bổ sung dinh dưỡng; đồng thời hạn chế phân vô cơ khi cây bắt đầu mang quả. Với chị, làm sản phẩm an toàn đồng nghĩa phải chấp nhận tốn nhiều công hơn, kể cả những việc tưởng như nhỏ như kiểm tra sâu hại vào ban đêm.
Có những loại côn trùng chỉ hoạt động khi trời tối, vợ chồng chị phải đi kiểm tra và bắt bằng tay để bảo vệ bộ lá, thay vì lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật. Trước khi trồng, do khu đất có nhiều đá sỏi, gia đình cũng bổ sung thêm phân chuồng hoai mục để cải tạo đất. Khi cây phát triển, hệ thống tưới tự động được đưa vào sử dụng, kết hợp bón phân qua đường nước nhằm giảm công chăm sóc và giúp cây hấp thụ dinh dưỡng hiệu quả hơn.
Khoảng hai tháng sau khi trồng, cây bắt đầu lên nhiều mầm. Đây là thời điểm chị Liên tạo tán theo hệ thống giàn chữ Y để cây phát triển thuận lợi. Năm đầu tiên, gia đình chủ yếu tập trung nuôi cây, không để cây mang quá nhiều quả. Theo chị, cây phải khỏe thì các vụ sau mới có năng suất và chất lượng tốt.
Trong các khâu chăm sóc, cắt tỉa là công việc mất nhiều thời gian nhất. Người trồng phải theo dõi thường xuyên để điều chỉnh số lượng chùm và số lượng quả trên từng chùm, qua đó tập trung dinh dưỡng. Chị Liên cho biết mỗi chùm chỉ nên giữ khoảng 60-70 quả; nếu để quá dày, quả sẽ nhỏ và chất lượng giảm. Hiện gia đình đã chủ động cắt bỏ bớt chùm, tiếp tục tỉa quả để nâng chất lượng sản phẩm.
Mở hướng nông nghiệp trải nghiệm ở Thái Nguyên
Hiện vườn Nho Hàn Quốc của gia đình chị Liên có diện tích hơn 2.200m² với khoảng 200 gốc. Năm đầu tiên, sản lượng dự kiến đạt khoảng 1,5 tấn quả. Với giá bán từ 280.000-300.000 đồng/kg, sản phẩm chủ yếu phục vụ khách đến tham quan, trải nghiệm hái nho tại vườn.
Trên tổng diện tích hơn 6.000m², gia đình chị đang từng bước xây dựng mô hình nông nghiệp đa dạng, kết hợp sản xuất với trải nghiệm. Ngoài vườn nho, khu đất còn có khoảng 1.000m² nhà màng trồng dưa lưới, khu nuôi gà theo hướng an toàn và nhiều loại hoa được bố trí để tạo cảnh quan. Sự kết hợp này giúp khu vườn không chỉ là nơi sản xuất nông sản mà còn là không gian để người tiêu dùng quan sát trực tiếp cách làm nông.
Với dưa lưới, mỗi vụ gia đình chị trồng từ 2.000-2.500 cây, năng suất bình quân đạt khoảng 2,5-3kg/cây. Mỗi năm, gia đình sản xuất hai vụ dưa và một vụ cà chua ăn trực tiếp. Quy trình canh tác cũng được điều chỉnh theo hướng giảm dần phân vô cơ, tăng nguồn dinh dưỡng hữu cơ khi cây bước vào giai đoạn ra hoa, kết trái.
Theo chị Liên, mục tiêu của gia đình không chỉ dừng ở việc bán nông sản. Điều chị hướng đến là tạo ra một không gian minh bạch, nơi khách tham quan có thể nhìn thấy nguồn nước tưới, quy trình bón phân, cách chăm sóc cây và tự tay hái quả. Với trẻ nhỏ, trải nghiệm này giúp các em hiểu hơn về lao động nông nghiệp, về giá trị của thực phẩm an toàn và công sức phía sau mỗi sản phẩm.
Dù mô hình mới ở giai đoạn đầu, chi phí đầu tư còn lớn, chị Liên vẫn tin vào hướng đi đã chọn. Khó khăn lớn nhất hiện nay là nguồn vốn để tiếp tục mở rộng sản xuất và hoàn thiện mô hình. Chị bày tỏ mong muốn có thêm chính sách hỗ trợ về vốn, tín dụng ưu đãi cho nông nghiệp công nghệ cao, bởi làm sản phẩm chất lượng cao thường kéo theo giá thành cao hơn và cần nhiều thời gian để tiếp cận thị trường.
Từ những gốc nho đầu tiên trên vùng đồi chè Đồng Hỷ, vợ chồng chị Hoàng Thị Bích Liên đang từng bước hiện thực hóa ước mơ về một mô hình nông nghiệp xanh, an toàn và gắn với trải nghiệm. Câu chuyện Nho Hàn Quốc ở Thái Nguyên cho thấy khi người trẻ dám học hỏi, kiên trì và biết khai thác lợi thế địa phương, những vùng đất quen thuộc vẫn có thể mở ra giá trị mới cho nông nghiệp và du lịch.
