Sầu riêng Thái Lan giảm giá mạnh, chạm đáy thấp nhất 10 năm

Sầu riêng Thái Lan tại ba tỉnh biên giới cực Nam gồm Yala, Pattani và Narathiwat đang rơi vào đợt giảm giá mạnh nhất trong khoảng một thập kỷ. Áp lực đến cùng lúc từ sản lượng tăng, lịch thu hoạch bị dồn vào cùng thời điểm với nhiều vùng trồng trong nước và sự cạnh tranh từ các nước láng giềng khiến thị trường tiêu thụ chịu sức ép lớn.

Diễn biến này cho thấy rủi ro ngày càng rõ đối với ngành hàng phụ thuộc nhiều vào tiêu thụ sầu riêng tươi. Khi nguồn cung tăng nhanh nhưng năng lực bảo quản, chế biến và tổ chức thị trường chưa theo kịp, giá tại vườn dễ biến động mạnh, trực tiếp ảnh hưởng đến thu nhập của nhà vườn trong giai đoạn cao điểm thu hoạch.

Sầu riêng Thái Lan chịu áp lực vì thu hoạch đồng loạt

Theo Văn phòng Xúc tiến và Phát triển Nông nghiệp khu vực 5, tỉnh Songkhla, sản lượng sầu riêng tại ba tỉnh biên giới phía Nam trong niên vụ 2026 dự kiến đạt 114.734 tấn. Trong đó, Yala là địa phương chiếm tỷ trọng lớn nhất với 93.390 tấn, tiếp đến là Narathiwat 17.004 tấn và Pattani 4.340 tấn.

Giới trồng sầu riêng cho biết thời tiết bất thường đã làm thay đổi nhịp mùa vụ. Thay vì kết thúc thu hoạch muộn hơn như các năm trước, sầu riêng tại khu vực này lại chín gần như cùng thời điểm với các vùng trồng khác ở miền Nam và miền Đông Thái Lan. Việc nhiều nguồn cung cùng lúc đưa hàng ra thị trường khiến thương lái có thêm lựa chọn, trong khi sức mua không tăng tương ứng.

Không chỉ chịu áp lực trong nước, sầu riêng Thái Lan còn gặp cạnh tranh từ Malaysia và Việt Nam, khi hai nước này cũng bước vào vụ thu hoạch. Tại các thị trường xuất khẩu, sự xuất hiện đồng thời của nhiều nguồn hàng làm gia tăng cạnh tranh về giá, chất lượng và khả năng giao hàng, nhất là với những lô sầu riêng tươi cần tiêu thụ nhanh.

Giá Monthong loại AB giảm xuống khoảng 1,9 USD/kg

Hiện giá thu mua tại vườn đối với sầu riêng Monthong loại AB chỉ còn khoảng 1,9 USD/kg, tương đương 60 baht/kg. Mức này giảm so với 2-2,2 USD/kg, tương đương 65-70 baht/kg của tuần trước, và được ghi nhận là mức thấp nhất trong khoảng một thập kỷ tại khu vực ba tỉnh biên giới cực Nam.

Với những quả bị biến dạng hoặc không đạt tiêu chuẩn, giá chỉ còn khoảng 0,3-0,5 USD/kg. Riêng sầu riêng bị sâu đục gần như không còn giá trị thương mại, chỉ được thu mua ở mức khoảng 0,06 USD/kg. Chênh lệch giá lớn giữa các nhóm chất lượng cho thấy yêu cầu phân loại ngày càng khắt khe, đồng thời làm gia tăng thiệt hại đối với các nhà vườn có tỷ lệ trái không đạt chuẩn cao.

Theo các nhà vườn, tình trạng dư cung không phải yếu tố duy nhất kéo giảm lợi nhuận. Chi phí sản xuất, logistics và vận chuyển tăng cao tiếp tục bào mòn phần thu về, đặc biệt trong bối cảnh giá bán tại vườn đi xuống. Khi chi phí đầu vào và chi phí đưa hàng ra thị trường cùng tăng, nhà vườn quy mô nhỏ là nhóm dễ bị tổn thương nhất.

Thiếu kho lạnh làm gia tăng rủi ro tiêu thụ

Một điểm nghẽn đáng chú ý là năng lực bảo quản tại địa phương còn hạn chế. Tình hình an ninh tại ba tỉnh biên giới phía Nam khiến nhiều doanh nghiệp thu mua lớn và nhà đầu tư kho lạnh chưa mạnh dạn mở điểm thu mua hoặc xây dựng cơ sở chế biến tại chỗ. Trong khi đó, Yala và Narathiwat hiện chỉ có hai kho lạnh, không đủ đáp ứng nhu cầu bảo quản lượng sầu riêng ngày càng tăng.

Đối với mặt hàng có thời gian bảo quản ngắn như sầu riêng tươi, thiếu kho lạnh đồng nghĩa với việc nông dân và thương lái phải bán nhanh hơn trong lúc nguồn cung dồn dập. Điều này làm giảm khả năng điều tiết thị trường, khiến giá dễ bị kéo xuống khi thu hoạch rộ. Đây cũng là lý do các địa phương được khuyến nghị đầu tư mạnh hơn vào khâu sau thu hoạch, từ bảo quản, phân loại đến chế biến.

Về dài hạn, nếu chỉ phụ thuộc vào xuất khẩu sầu riêng tươi, ngành sầu riêng Thái Lan sẽ tiếp tục đối mặt với rủi ro khi mùa vụ của các nước trong khu vực trùng nhau. Việc đa dạng hóa sản phẩm và thị trường tiêu thụ được xem là hướng đi cần thiết để nâng giá trị gia tăng, giảm áp lực bán tháo trong các thời điểm cao điểm.

Yala và Narathiwat triển khai biện pháp hỗ trợ đầu ra

Trước tình hình giá giảm sâu, chính quyền tỉnh Yala đã triển khai nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ tiêu thụ. Các biện pháp gồm thúc đẩy tiêu dùng trong nước, tổ chức các chương trình xúc tiến bán hàng tại sự kiện Yala Marathon, đồng thời mở rộng thị trường đến những địa phương có sức mua lớn như Hat Yai, Songkhla, Phuket và Phang Nga.

Bên cạnh hoạt động kết nối thị trường, Yala cũng tăng cường các biện pháp bảo đảm an ninh để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động thu mua và vận chuyển. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh các doanh nghiệp lớn còn thận trọng khi đầu tư vào hệ thống thu mua, bảo quản và chế biến tại khu vực biên giới phía Nam.

Trong khi đó, tỉnh Narathiwat đã thành lập năm trung tâm thu mua và phân loại trái cây cấp huyện. Mỗi trung tâm được hỗ trợ khoảng 31.000 USD để thu mua sản phẩm của các hộ trồng sầu riêng quy mô nhỏ, qua đó góp phần ổn định đầu ra trong giai đoạn cao điểm thu hoạch.

Theo giới chuyên môn, đợt giảm giá hiện nay là lời cảnh báo đối với ngành sầu riêng Thái Lan trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt. Khi sản lượng tăng nhanh và lịch thu hoạch có thể biến động do thời tiết, các địa phương cần nâng năng lực bảo quản, chế biến và tổ chức tiêu thụ để giảm phụ thuộc vào một kênh bán hàng duy nhất.