Trà mãng cầu xiêm từ vườn dừa: nữ giám đốc đưa sản phẩm sang Úc

Trà mãng cầu xiêm từ những vườn dừa từng ít được chú ý ở vùng Trà Vinh cũ nay đã trở thành sản phẩm OCOP có mặt tại thị trường Úc. Đằng sau hành trình ấy là câu chuyện khởi nghiệp của chị Mai Duy Hạnh, một cựu cán bộ Hội Phụ nữ từng có 16 năm gắn bó với công tác hội tại huyện Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang cũ, nay là tỉnh An Giang.

Từ quyết định rời công việc ổn định để đoàn tụ gia đình, chị Hạnh đã nhìn thấy cơ hội trong những cây mãng cầu xiêm trồng xen dưới tán dừa. Loại cây vốn bị nhiều nhà vườn bỏ bê, ít chăm sóc, thậm chí quả chín rụng không được thu hái, nay được đưa vào chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ bài bản, tạo thêm sinh kế cho nông dân, đặc biệt là đồng bào Khmer tại địa phương.

Hành trình xây dựng thương hiệu trà mãng cầu xiêm

Chị Mai Duy Hạnh, sinh năm 1985, hiện là Giám đốc Công ty TNHH Minh Châu Trà Vinh. Sau đại dịch Covid-19, với mong muốn gia đình sớm được sum họp khi chồng công tác tại tỉnh Trà Vinh cũ, nay là Vĩnh Long, chị đưa ra quyết định có tính bước ngoặt: xin nghỉ việc vào năm 2024 để về Trà Vinh đồng hành cùng chồng và bắt đầu một hành trình mới.

Chính tại vùng đất này, chị nhận ra tiềm năng của mãng cầu xiêm trồng xen trong vườn dừa. Tháng 5/2024, sau thời gian dài tìm hiểu, nghiên cứu cách chế biến và thị trường tiêu thụ, chị bắt tay vào sản xuất trà từ loại trái cây này. Ban đầu, cơ sở của chị chủ yếu gia công sản phẩm cho các đơn vị lớn tại Hà Nội và TP.HCM.

Theo chị Hạnh, giai đoạn đầu tuy có đơn hàng nhưng giá gia công thấp, trong khi sản phẩm sau đó được đối tác bán ra thị trường với mức giá cao hơn nhiều. Sự chênh lệch ấy khiến chị nhận ra nếu chỉ làm gia công, cơ sở khó chủ động về giá trị sản phẩm cũng như định hướng lâu dài. Từ đó, ý tưởng xây dựng thương hiệu riêng được hình thành rõ nét hơn.

Từ hộ kinh doanh đến doanh nghiệp xuất khẩu

Bước ngoặt lớn đến vào tháng 12/2025, khi chị Hạnh quyết định thành lập Công ty TNHH Minh Châu Trà Vinh, đặt tại phường Trà Vinh, tỉnh Vĩnh Long. Việc nâng cấp từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp không chỉ là thay đổi về hình thức pháp lý, mà còn mở ra khả năng tiếp cận các đối tác lớn, nhất là khi yêu cầu về hóa đơn VAT từng là rào cản khiến nhiều khách hàng từ chối hợp tác.

Sau khi thành lập doanh nghiệp, Minh Châu Trà Vinh chủ động hoàn thiện cơ sở vật chất, chuẩn hóa quy trình sản xuất, tuân thủ các tiêu chuẩn chất lượng và thực hiện đầy đủ chế độ bảo hiểm cho công nhân. Những bước đi này giúp sản phẩm có nền tảng pháp lý và chất lượng vững chắc hơn khi tham gia thị trường, từ kênh quà biếu tặng của cơ quan, trường đại học lớn đến các đơn hàng xuất khẩu.

Nhờ quá trình chuẩn hóa, sản phẩm OCOP của công ty đã tiếp cận được những khách hàng khó tính hơn và xuất khẩu thành công sang thị trường Úc. Đây là dấu mốc quan trọng đối với một doanh nghiệp khởi nghiệp từ nông sản địa phương, bởi xuất khẩu không chỉ đòi hỏi sản phẩm ngon, có câu chuyện, mà còn cần sự ổn định về chất lượng, bao bì, hồ sơ và năng lực cung ứng.

Liên kết vùng nguyên liệu, tăng giá trị cây trồng dưới tán dừa

Với sản phẩm chế biến từ nông sản, vùng nguyên liệu quyết định trực tiếp đến chất lượng đầu ra. Hiểu rõ điều đó, chị Hạnh đã đến các nhà vườn để vận động nông dân thay đổi cách nhìn về cây mãng cầu xiêm. Nếu trước đây loại cây này thường được trồng xen, ít chăm sóc và không được xem là nguồn thu chính, thì nay người dân được hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, cải tạo vườn và có đầu ra ổn định.

Công ty đưa ra cam kết bao tiêu toàn bộ sản phẩm cho nông dân trong vùng liên kết. Tính đến nay, vùng nguyên liệu của doanh nghiệp đã mở rộng lên tới 15ha. Trung bình mỗi tháng, Minh Châu Trà Vinh tiêu thụ ổn định khoảng 7 tấn trái cho bà con nông dân. Những con số này cho thấy cây mãng cầu xiêm không còn là phần phụ trong vườn dừa, mà đã trở thành nguồn nguyên liệu có giá trị kinh tế rõ ràng.

Việc phát triển trà mãng cầu xiêm còn góp phần tạo thêm sức sống cho nông thôn. Khi trái cây có nơi thu mua đều đặn, nhà vườn có động lực chăm sóc cây, cải tạo vườn và tính toán sản xuất theo hướng bền vững hơn. Chuỗi liên kết này cũng giúp giảm tình trạng nông sản bị bỏ phí, đồng thời tạo nền tảng để địa phương phát triển thêm các sản phẩm chế biến có giá trị cao.

Giữ hương vị thủ công, mở việc làm cho lao động Khmer

Trong bối cảnh thị trường trà từ mãng cầu xiêm ngày càng cạnh tranh, Minh Châu Trà Vinh chọn cách tạo khác biệt bằng quy trình chế biến kết hợp giữa máy móc và phương pháp thủ công. Thay vì sản xuất công nghiệp 100%, chị Hạnh áp dụng phương pháp sao trà bằng bếp củi thay cho sấy hoàn toàn bằng máy, nhằm giữ hương thơm đặc trưng của nguyên liệu.

Dòng sản phẩm chủ lực của công ty là trà mãng cầu xiêm đạt chứng nhận 3 sao OCOP năm 2024. Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn phát triển sản phẩm mứt mãng cầu, đạt 3 sao OCOP năm 2025. Từ trái mãng cầu xiêm thô, qua quy trình chế biến đạt chuẩn, sản phẩm được nâng giá trị và đi vào chuỗi tiêu dùng rộng hơn, từ thị trường nội địa đến bàn trà của bạn bè quốc tế.

Ý nghĩa của mô hình không chỉ nằm ở doanh thu hay đơn hàng xuất khẩu, mà còn ở việc tạo việc làm trực tiếp cho lao động tại chỗ. Khi quy trình sản xuất được chuẩn hóa và quy mô doanh nghiệp mở rộng, nhiều lao động địa phương có thêm cơ hội làm việc ổn định, trong đó phần lớn là phụ nữ và đồng bào dân tộc Khmer. Đây là điểm đáng chú ý của mô hình khởi nghiệp nông nghiệp gắn với trách nhiệm cộng đồng.

Đưa sản phẩm OCOP ra thị trường quốc tế

Năm 2025, nhờ sự hỗ trợ của các đơn vị chức năng, dòng sản phẩm trà mãng cầu túi lọc của công ty được một đối tác phân phối quốc tế. Hiện tại, sản phẩm Trà mãng cầu xiêm Minh Châu xuất khẩu đều đặn sang thị trường Úc theo hợp đồng độc quyền kéo dài 3 năm, trung bình 1-2 đơn hàng/tháng, mỗi đơn hàng lên tới 1.000 hộp.

Theo chị Hạnh, các dòng sản phẩm của công ty hiện vẫn chủ yếu tiêu thụ tại thị trường nội địa. Trong đó, sản lượng tiêu thụ qua kênh bán hàng offline chiếm 80%, đồng thời doanh nghiệp đang tập trung khai thác thêm kênh online. Thời gian tới, chị mong muốn phát triển thêm ở các thị trường mới như Campuchia, Lào và Trung Quốc.

Hành trình của chị Mai Duy Hạnh cho thấy khi nông sản địa phương được nhìn nhận đúng giá trị, được tổ chức sản xuất và xây dựng thương hiệu bài bản, những cây trồng tưởng như bị lãng quên vẫn có thể trở thành sản phẩm hàng hóa có sức cạnh tranh. Từ vườn dừa ở Vĩnh Long đến thị trường Úc, câu chuyện trà mãng cầu xiêm Minh Châu không chỉ là thành công của một nữ giám đốc, mà còn là gợi mở cho phong trào khởi nghiệp nông nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long.