Canh tác cà phê thông minh ở Quảng Ngãi tăng lợi nhuận, giảm phát thải

Canh tác cà phê thông minh tại Quảng Ngãi đang cho thấy hiệu quả rõ rệt khi mô hình thử nghiệm ghi nhận lợi nhuận tăng 7,29%, trong khi cường độ phát thải khí nhà kính giảm 19,38% so với diện tích đối chứng. Kết quả này được công bố tại hội thảo tổng kết mô hình canh tác cà phê thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu tại xã Đắk Hà, tỉnh Quảng Ngãi.

Hội thảo do Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với Trung tâm Khuyến nông vùng Đông Nam Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên thuộc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Viện KHKT Nông lâm nghiệp Tây Nguyên, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển cây hồ tiêu cùng Công ty cổ phần Phân bón Bình Điền tổ chức. Từ kết quả thực tế, mô hình cho thấy hướng sản xuất dựa trên phân tích đất, bón phân hợp lý và quản lý dinh dưỡng theo nhu cầu cây trồng có thể giúp nông hộ nâng hiệu quả kinh tế, đồng thời giảm tác động môi trường trên mỗi đơn vị sản phẩm.

Quy trình canh tác cà phê dựa trên phân tích đất

Các mô hình được triển khai trên vườn cà phê đang trong giai đoạn kinh doanh. Ba hộ dân tham gia bố trí đồng thời 0,5 ha đối chứng và 0,5 ha áp dụng quy trình canh tác thông minh. Cách bố trí này giúp so sánh trực tiếp giữa phương thức sản xuất theo tập quán của nông dân với quy trình mới trên cùng điều kiện sản xuất tại địa phương.

Ở diện tích đối chứng, nông dân sử dụng phân bón theo tập quán. Trong khi đó, diện tích mô hình áp dụng bộ sản phẩm phân bón chuyên dùng, kết hợp điều chỉnh lượng và thời điểm bón dựa trên kết quả phân tích đất. Đây là điểm khác biệt quan trọng, bởi cây cà phê có nhu cầu dinh dưỡng thay đổi theo giai đoạn sinh trưởng, còn điều kiện đất giữa các vườn không hoàn toàn giống nhau.

Trước khi triển khai, đơn vị thực hiện đã phân tích các chỉ tiêu đất để xác định độ chua và hàm lượng dinh dưỡng tại từng vườn. Kết quả cho thấy điều kiện đất giữa các vườn có sự khác biệt, đặc biệt là hàm lượng lân dễ tiêu. Từ dữ liệu này, lượng phân bón được điều chỉnh phù hợp hơn, thay vì áp dụng một công thức chung cho toàn bộ diện tích.

Năng suất tăng, tỷ lệ rụng quả giảm

Quy trình canh tác trong mô hình kết hợp sử dụng phân hữu cơ, sản phẩm hỗ trợ cân bằng đất và phân NPK chuyên dùng. Lượng phân bón được điều chỉnh theo đặc điểm từng vườn và giai đoạn sinh trưởng của cây, hướng đến cải thiện điều kiện đất, nâng cao hiệu quả sử dụng dinh dưỡng và hạn chế thất thoát phân bón.

Theo báo cáo tổng kết, tỷ lệ rụng quả trung bình của cây cà phê tại các mô hình giảm từ 16,2% ở diện tích đối chứng xuống còn 9,63% ở diện tích áp dụng quy trình mới. Đây là chỉ dấu quan trọng, bởi tỷ lệ rụng quả có liên quan trực tiếp đến khả năng giữ năng suất của vườn cà phê trong giai đoạn kinh doanh.

Cùng với đó, số đốt dự trữ trung bình tăng từ 6,56 lên 8,71 đốt/cành. Năng suất dự kiến của mô hình áp dụng quy trình canh tác thông minh đạt bình quân 3,1 tấn cà phê nhân/ha, tăng khoảng 10,7% so với mức 2,8 tấn/ha ở diện tích đối chứng. Kết quả này cho thấy việc quản lý dinh dưỡng sát hơn với điều kiện đất và nhu cầu cây trồng có thể góp phần cải thiện năng suất một cách thực chất.

Hiệu quả kinh tế và phát thải cùng được cải thiện

Về kinh tế, lợi nhuận thuần bình quân ở diện tích áp dụng quy trình mới đạt khoảng 208,1 triệu đồng/ha, cao hơn so với mức 193,96 triệu đồng/ha của diện tích đối chứng, tương ứng tăng 7,29%. Kết quả này đáng chú ý trong bối cảnh chi phí đầu tư bình quân của mô hình tăng từ khoảng 70,65 triệu đồng lên 86,08 triệu đồng/ha.

Mức chi phí tăng phản ánh việc đầu tư vào phân hữu cơ, sản phẩm hỗ trợ cân bằng đất, phân NPK chuyên dùng và quá trình quản lý dinh dưỡng có căn cứ hơn. Tuy nhiên, doanh thu cao hơn nhờ năng suất dự kiến tăng đã giúp lợi nhuận thuần vẫn được cải thiện. Điều này cho thấy canh tác cà phê thông minh không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn cần được nhìn nhận dưới góc độ hiệu quả đầu tư của nông hộ.

Ở khía cạnh môi trường, cường độ phát thải khí nhà kính tính trên mỗi tấn cà phê nhân giảm từ 1.089 kg CO2 xuống còn 878kg CO2, tương ứng giảm 19,38%. Mức giảm này cho thấy việc điều chỉnh quy trình dinh dưỡng theo đặc điểm đất và nhu cầu của cây có thể góp phần cải thiện hiệu quả sản xuất, đồng thời giảm phát thải trên đơn vị sản phẩm.

Hướng sản xuất thích ứng biến đổi khí hậu

Trong sản xuất cà phê, phân bón là yếu tố có ảnh hưởng lớn đến năng suất, chi phí và phát thải. Nếu bón không phù hợp với điều kiện đất, cây có thể không hấp thu hết dinh dưỡng, làm tăng thất thoát và chi phí. Ngược lại, khi lượng phân, thời điểm bón và loại phân được điều chỉnh dựa trên dữ liệu đất, hiệu quả sử dụng dinh dưỡng có thể được nâng lên.

Mô hình tại Quảng Ngãi cho thấy canh tác cà phê theo hướng thông minh không tách rời mục tiêu kinh tế của nông dân. Việc giảm tỷ lệ rụng quả, tăng số đốt dự trữ và nâng năng suất dự kiến đều góp phần tạo thêm doanh thu, trong khi giảm phát thải giúp sản xuất cà phê phù hợp hơn với yêu cầu thích ứng biến đổi khí hậu.

Từ kết quả tổng kết, canh tác cà phê thông minh tại xã Đắk Hà là cơ sở thực tiễn để các đơn vị chuyên môn, doanh nghiệp và nông dân tiếp tục hoàn thiện quy trình, nhân rộng ở những vùng có điều kiện phù hợp. Khi sản xuất dựa nhiều hơn vào phân tích đất và quản lý dinh dưỡng chính xác, cây cà phê có thêm cơ hội nâng năng suất, tăng lợi nhuận và giảm phát thải theo hướng bền vững.